تحليل اثرات اصلاح سياست حمايتي قيمت كف شير خام بر زنجيره عرضه محصولات لبني

سياست‌هاي قيمت‌گذاري دولت در طول زنجيره عرضه محصولات كشاورزي همواره يكي از چالش‌هاي سياست‌گذاران اين بخش بوده و يكي از وظايف دشوار سياست‌گذاران انتخاب بين مجموعه سناريوهايي است كه در اجراي سياست قيمت‌گذاري كشاورزي، از لحاظ اجرايي و قانوني، امكان‌پذير باشند. در مطالعه حاضر، سناريوهاي سياست حمايتي افزايش قيمت كف و اثرات آنها بر شير خام در ابتداي زنجيره و محصولات لبني در انتهاي زنجيره عرضه در سال ۱۳۹۹ بررسي شد و گردآوري داده‌هاي مورد نياز با مراجعه به پايگاه‌هاي اطلاعاتي مركز آمار ايران، وزارت جهاد كشاورزي، انجمن صنايع لبني ايران، گمرك جمهوري اسلامي ايران، سازمان راهداري و حمل‏‌ونقل جاده‌اي صورت گرفت. با توجه به پيوستگي بازارهاي مختلف در طول زنجيره عرضه، براي الگوسازي روابط ميان متغيرها، از الگوي تعادل جزئي و همچنين، براي برآورد پارامترها در توابع عرضه شير خام، توابع عرضه محصولات لبني و تقاضاي محصولات لبني، به ‏ترتيب، از الگوي پانل پوياي خطي، تابع عرضه خطي- لگاريتمي و تظام تقاضاي تقريباً ايده‌آل (AIDS) استفاده شد. نتايج پژوهش نشان داد كه با توجه به كشش‌هاي توابع عرضه و تقاضاي محصولات لبني، مقدار تغييرات اضافه رفاه توليدكنندگان شير خام و كارخانه‌هاي توليدكننده محصولات لبني با افزايش ده تا صد درصدي قيمت‏‌ها در سياست حمايتي قيمت كف افزايش مي‌يابد، حال آنكه سياست حمايتي افزايش قيمت كف باعث كاهش مازاد رفاهي مصرف‌كنندگان محصولات لبني مي‌شود؛ همچنين، با اعمال سياست افزايش قيمت كف، اضافه رفاه اجتماعي افزايش مي‌يابد، به‏ گونه‌‏اي كه در صورت اعمال سياست افزايش ده و صد درصدي قيمت كف، ميزان آن، به‏ ترتيب، به ۸۹۸۵ و ۱۶۰۵۳۷ ميليارد ريال مي‌رسد. بنابراين، پيشنهاد مي‌شود كه به‏ منظور افزايش كارآيي و اثربخشي در سياست حمايتي قيمت كف، اصلاحات لازم در اعمال آن از سوي دولت با نگاه به تورم و هزينه‌هاي واسطه‌گري صورت گيرد و اثرات متقابل اين سياست بر تغييرات رفاهي مصرف‌كنندگان و توليدكنندگان در زنجيره‌هاي متوالي عرضه در خصوص محصولات كشاورزي مانند شير و فرآورده‌هاي آن مورد توجه سياست‌گذاران و اقتصاددانان قرار گيرد.