ارزيابي اثرگذاري عوامل اقتصادي، اجتماعي، جمعيت‏‌شناختي و اقليمي بر ظرفيت زيستي در ايران

بخش عمده منابع طبيعي كره زمين را منابعي با ويژگي تجديدپذيري محدود تشكيل مي‌دهند. از اين‌رو، ظرفيت منابع زيستي و زيست‌‏بوم‌هاي موجود براي حمايت و پشتيباني از حيات انسان‌ها محدود است. در پژوهش حاضر، به ارزيابي اثرگذاري عوامل اقتصادي، اجتماعي، جمعيت‌شناختي و اقليمي بر ظرفيت زيستي در ايران پرداخته شد. بدين منظور، از روش خودتوضيح با وقفه‌هاي گسترده (ARDL) و داده‌هاي سري زماني سالانه 2020-1990 استفاده شد. نتايج نشان داد كه در كوتاه‌مدت، با افزايش توليد ناخالص داخلي سرانه، بر ميزان ظرفيت زيستي سرانه در ايران افزوده مي‌شود و اما در بلندمدت، افزايش توليد ناخالص داخلي تأثير معني‌دار بر ظرفيت زيستي ندارد؛ همچنين، با افزايش تراكم جمعيت، در كوتاه‌مدت، بر ميزان ظرفيت زيستي سرانه در كشور افزوده و در بلندمدت، از ميزان آن كاسته مي‌شود. با اين همه، بر اساس نتايج به‌دست‌آمده، مشخص شد كه برخلاف دوره‌هاي كوتاه‌مدت، در بلندمدت، با افزايش شاخص توسعه انساني، بر ميزان ظرفيت زيستي در ايران افزوده مي‌شود. افزون بر اين، كاهش درجه خشكي هوا و بهبود شرايط اقليمي، در كوتاه‌مدت و بلندمدت، به ارتقاي ظرفيت زيستي در كشور مي‌انجامد. بنابراين، تداوم اقدامات مختلف پيشين در راستاي افزايش ظرفيت زيستي در كشور از جمله افزايش سهم انرژي‌هاي تجديدپذير، افزايش تعداد تصفيه‌خانه‌هاي آب شهري، احياي جنگل‌ها و رشد كشاورزي ارگانيك در بلندمدت و همچنين، بهره‌گيري روزافزون از ظرفيت‌هاي آموزشي در كشور به‏منظور توسعه دانش‌هاي عمومي در زمينه مديريت هرچه مطلوب‌تر شرايط زيستي از جمله پيشنهادهاي پژوهش حاضر است.