طراحي خط مشي كاهش اثرات تخريب زيست‏‌محيطي آبخوان دشت عباس استان ايلام

محيط‌زيست كشاورزي در معرض آسيب ‌هاي مختلف از جمله شوري خاك و آلودگي آب هاي زيرزميني بوده، كه از مهم‏ترين دلايل آن تبخير و تعرق زياد و مديريت نامناسب منابع آب است. از اين‌‏رو، اجراي سياست‌ ها يا برنامه‌ هاي كاهش خسارات راهي براي غلبه بر اين چالش زيست ‌محيطي است. با اين همه، اجراي درست سياست هم به ارزيابي مقرون‏‌به‏‌صرفه و هم به حمايت اجتماعي نياز دارد. هدف مطالعه حاضر بررسي تمايل كشاورزان به پرداخت، تجزيه‌‏وتحليل منبع ناهمگوني و تعيين اقدامات كشاورزي براي كاهش خسارات زيست‌‏محيطي و مزاياي به‏‌دست‏‌آمده از اجراي آنها با استفاده از روش آزمون انتخاب بود. بدين منظور، مدل لاجيت مختلط و كلاس پنهان براي تفكيك ترجيحات اجتماعي ناهمگن به‏‌كار گرفته شد. داده ‌هاي مورد نظر از طريق مصاحبه حضوري و تكميل پرسشنامه از 108 بهره ‌بردار دشت عباس استان ايلام در سال 1400 به‌ دست آمد. نتايج نشان داد كه تمايل به پرداخت افراد از ويژگي ‌هاي اقتصادي- اجتماعي (سطح تحصيلات، سن، بعد خانوار، گرايش زيست‏‌محيطي) و عوامل ديگري همانند استفاده از آب چاه تأثير مي‏‌پذيرد. بنابراين، براي بهبود كارآيي و جهان‏‌شمول‌بودن خط مشي، بايد تمايل و ناهمگوني ترجيحات عمومي به‏‌طور كامل در تدوين سياست لحاظ شود. همچنين، بر اساس نتايج به‏‌دست‌‏آمده از مدل لاجيت مختلط و كلاس پنهان، مازاد جبراني سناريوهاي بهبود آبخوان مشخص و محاسبه شد. مقادير تمايل به پرداخت از سناريوي بهبود متوسط به سناريوي بهبود مطلوب محيط زيست آبخوان افزايش يافت. مازاد جبراني براي بهبود مطلوب ويژگي ‌ها، به‌‏ترتيب، حدود 98 و 138 هزار تومان ماهانه به ازاي هر هكتار برآورد شد. پژوهش حاضر نشان داد كه كاهش بيابان‌زايي، كاهش سطح نيزار و حفاظت از كيفيت آب و همچنين، تعداد مشاغل روستايي محافظت‌‏شده، همگي عوامل تعيين‌كننده اولويت‏‌هاي كشاورزان براي تعيين طرح‌هاي سياست جايگزين به‌‏شمار مي‏‌روند.