الگوسازي سرريزهاي بازده و تلاطم بين بازار نهاده‌هاي صنعت دام و طيور در ايران

وقوع تلاطمات گسترده در بازارهاي كالايي، توليدكنندگان و مصرف‌كنندگان را با چالش‌هاي متعدد روبه ‏رو مي‌كند. بررسي پيوند ميان بازارها مي‌تواند امكان پيش‌بيني رفتار آينده قيمت كالاها را فراهم آورد. در اين ميان، بازار نهاده‌هاي دام و طيور، به ‏دليل وابستگي بالا به واردات، از جايگاهي ويژه برخوردار است. بر اين اساس، در مطالعه حاضر، به بررسي چگونگي سرريز بازده و تلاطمات بازار سه نهاده مهم صنعت دام و طيور ايران (شامل ذرت دانه‌اي، كنجاله سويا و جو) پرداخته شد. بدين منظور، با استفاده از داده‌هاي ماهانه 1399:12-1380:01، برآورد الگوي تلفيقي خودتوضيح برداري- بك- گارچ چندمتغيره (VAR-BEKK-MVGARCH) صورت گرفت. نتايج پژوهش نشان داد كه سرريز بازده از بازار كنجاله سويا به بازار ذرت دانه‌اي و برعكس مثبت و معني‌دار است، در حالي كه سرريز بازده بازار جو به بازار ذرت دانه‌اي معني‌دار نيست و اما به بازار كنجاله سويا منفي و معني‌دار است؛ بازده بازار كنجاله سويا اثر مثبت و معني‌دار بر بازده بازار جو دارد، ولي بازار جو از بازار ذرت دانه‌اي سرايت‌پذيري ندارد؛ و همچنين، تلاطمات دوره جاري بازارها به ‏طور نامتقارن از تكانه‌هاي مثبت و منفي اثر مي‌پذيرد و وجود سرريز تلاطم بين‌بازاري نامتقارن يك‏طرفه از بازارهاي ذرت دانه‌اي و جو به بازار كنجاله سويا و نيز از بازار ذرت دانه‌اي به بازار جو تأييد مي‌شود. بنابراين، پيشنهاد مي‌شود كه اين آثار در مديريت تحركات قيمتي مد نظر سياست‌گذاران قرار گيرند؛ همچنين، دولت مانع انتشار اخبار منفي مختلف از قبيل كاهش تأمين ارز مورد نياز براي واردات نهاده‌ها شود.