ارزيابي اقتصادي عملكرد توليد مثلي و توليد شير گاوهاي نژاد هلشتاين و مونت‌بليارد و آميخته هاي آن ها

سابقه و هدف آزمايش: انتخاب نژاد با عملكرد اقتصادي مناسب يكي از چالش برانگيزترين تصميماتي است كه دامداران بايد اتخاذ كنند. نژاد هلشتاين در چند دهه گذشته براي افزايش توليد شير به كشور وارد شده است. اين نژاد تقريباً بدون مطالعه قبلي در اقليم‌هاي مختلف ايران از جمله استان گلستان پراكنده شده است. هلشتاين نژادي با توليد شير بالا و حساس به تنش گرمايي است. اين نژاد در استان گلستان شاخص‌هاي توليدمثلي و اقتصادي مناسبي نداشته است. از سوي ديگر، نژادهاي دو منظوره مانند مونت‌بليارد با مصرف خوراك كمتر تنش حرارتي كمتري را تجربه مي‌كنند. لذا اين تحقيق به منظور ارزيابي عملكرد برخي از صفات توليدمثلي و توليد شير در نژاد هلشتاين، نژاد مونت‌بليارد و آميخته‌هاي آن‌ها با هدف معرفي نژاد مناسب در منطقه انجام شد.مواد و روش‌ها: اين مطالعه براي ارزيابي اقتصادي برخي صفات توليد مثلي و توليد شير گاوهاي هلشتاين با گاوهاي مونت‌بليارد و آميخته‌هاي آن‌ها در شمال استان گلستان، ايران اجرا شد. در اين مطالعه 395 رأس گاو در قالب طرح طرح كاملا تصادفي مورد ارزيابي قرار گرفتند. شاخص‌هايي نظير سن اولين تلقيح و زايش، روزهاي باز، فاصله گوساله‌زايي و تعداد تلقيح منجر به باروري، طول دوره آبستني، وزن تولد گوساله و توليد شير گاوهاي خالص نژاد هلشتاين، مونت‌بليارد و نيز كراس‌هاي 50 :50 و 25:75 هلشتاين× مونت‌بليارد به مدت 5 سال در يك نقطه جغرافيايي و مديريت يكسان بررسي شد. داده‌هاي هواشناسي از بازه سال1390 تا 1399 با رويكرد ترسيم شرايط محيط پرورش دام، تجزيه و تحليل شد. يافته‌ها: بررسي نتايج داده‌هاي بلند مدت هواشناسي نشان داد، شاخص حرارتي رطوبتي قريب به شش ماه بالاي 68 واحد بوده و گاوهاي شيري پرتوليد در اين منطقه احتمالاً شرايط تنش گرمايي را تجربه مي-كنند. بر اساس داده‌هاي اين تحقيق گاوهاي هلشتاين روزهاي باز بيشتري را نشان دادند، به طوري كه تعداد تلقيح منجر به باروري در اين نژاد افزايش يافته و هزينه‌هاي نگهداري، خوراك و همچنين هزينه تلقيح مصنوعي و تاخير در آبستني مزرعه افزايش يافت. فاصله گوساله‌زايي در نژاد مونت‌بليارد، هلشتاين آميخته‌هاي 75% مونت‌بليارد×25%هلشتاين، 50% هلشتاين×50% مونت‌بليارد به ترتيب 398.31، 392.48، 387.59 و 421.73 روز بود. نتيجه‌گيري: نتايج حاصل از اين تحقيق نشان داد بازده توليد مثلي گاوهاي نژاد مونت‌بليارد در استان گلستان بهتر از نژاد هلشتاين بوده و از سوي ديگر گوساله‌هاي سنگين‌تري توليد شد. به نظر مي‌رسد شرايط تنش گرمايي در منطقه، در گاوهاي هلشتاين با توليد شير بالاتر مؤثرتر بوده است. ارزيابي اقتصادي توليد شير و طول عمر اقتصادي گله بدون در نظر گرفتن توليد گوشت، نژاد مونت‌بليارد بهتر از هلشتاين بود. به نظر مي‌رسد پرورش نژاد مونت‌بليارد در شرايط گرم و نيمه گرمسيري شمال استان گلستان گزينه مناسب‌تري نسبت به نژاد هلشتاين باشد.