ارزش تغذيه‌اي خوراك كامل سيلو شده بر پايه چغندر و ذرت علوفه‌اي در تغذيه گوسفندان شال

سابقه و هدف: با توجه به محدوديت منابع خوراك دام كشور، طي سال‌هاي اخير، پژوهش‌هايي جهت معرفي منابع جديد علوفه‌اي انجام شده است. چغندر علوفه‌اي از جمله منابعي است ارقام جديدي از آن معرفي شده است. براي نگهداري و مصرف تدريجي آن در جيره غذايي دام‌ها لازم است كه اين محصول خرد و سيلو شود، اما فناوري مناسب نگهداري و سيلوكردن آن معرفي نشده است. نظر به پايين بودن ماده خشك چغندر، براي سيلوكردن آن لازم است از مواد افزودني با تركيب مناسب استفاده شود و دانش فني جهت تهيه سيلاژ مناسب بر پايه چغندر علوفه‌اي ارائه گردد. بنابراين پژوهش حاضر با هدف تهيه سيلاژ خوراك كامل بر پايه چغندر علوفه‌اي در مقايسه با سيلاژ خوراك كامل بر پايه علوفه ذرت و تعيين ارزش غذايي آنها در تغذيه گوسفند انجام شد.مواد و روش‌ها: در اين پژوهش سه جيره‌ آزمايشي شامل: 1) گروه شاهد متشكل از جيره روزانه كاملاً مخلوط بر پايه سيلاژ ذرت، 2) خوراك كامل سيلوشده بر پايه سيلاژ ذرت، 3) خوراك كامل سيلوشده برپايه چغندرعلوفه‌اي، به‌صورت همگن تنظيم شد. قابليت هضم و مصرف اختياري جيره‌ها با روش درون‌تني بر روي 5 رأس گوسفند نر نژاد شال، با سن پنج سال و ميانگين وزن 80 كيلوگرم، با سه تيمار و پنج تكرار (در قالب طرح چرخشي) تعيين شد. يافته‌ها: ماده خشك سيلاژهاي خوراك كامل ذرت 40 و سيلاژ خوراك كامل چغندر 39.7 درصد و pH آن‌ها نيز به‌ترتيب 3.95 و 4.06 بود. ميانگين مصرف ماده خشك 1294 گرم براي گروه شاهد و 1579 گرم براي سيلاژ خوراك كامل چغندر بود كه تفاوت معني‌داري بين آنها وجود داشت 0/05 P. مصرف ماده خشك براي سيلاژ خوراك كامل ذرت علوفه‌اي نيز نزديك به جيره شاهد بود. ميانگين ماده آلي مصرفي نيز براي سيلاژ خوراك كامل چغندر به‌مراتب بالاتر 0/05 P.از دو جيره ديگر بود (1450 گرم در مقابل 1206 و 1214 گرم). براساس معيار مصرف به‌ازاي وزن متابوليكي دام‌ها نيز همين روند مشاهده شد. ميانگين قابليت هضم ماده خشك، ماده آلي، ماده آلي در ماده خشك و الياف نامحلول در شوينده خنثي در سيلاژ خوراك كامل ذرت (به‌ترتيب 71.6، 74، 69.1 و51.5 درصد) بالاتر از دو جيره ديگر بود 0/05 P. مقدارpH مايع شكمبه در ساعت صفر تحت تأثير جيره غذايي قرار گرفت 0/05 P. به‌طوري كه در جيره شاهد كمترين (6.11 در مقابل 6.85 و 7.01) مقدار و در سيلاژ خوراك كامل چغندر بالاترين مقدار بود،اما در ساعت 3 و 6، بعد از خوراك دادن، تفاوت معني‌داري بين آنها وجود نداشت. غلظت نيتروژن آمونياكي از زمان خوراك دادن تا 3 ساعت بعد، در همه جيره‌ها، روند افزايشي نشان داد كه البته اين روند براي سيلاژ خوراك كامل چغندر بالاترين مقدار (از 17.85 به 32.89 ميلي‌گرم بر دسي‌ليتر) و جيره شاهد كمترين (از 13.35 به 31.23 ميلي‌گرم بر دسي‌ليتر) مقدار بود و سيلاژ خوراك كامل ذرت نيز بين اين دو قرار گرفت. از ساعت 3 تا زمان بعدي (ساعت 6) توليد نيتروژن آمونياكي روند كاهشي نشان داد، هرچند كه اين كاهش براي سيلاژ خوراك كامل چغندر با شيب ملايم همراه بود.نتيجه‌گيري: نتايج آزمايش خوراك‌‌هاي آزمايشي بر روي گوسفندان شال نشان داد كه بالاترين مقدار مصرف اختياري ماده خشك و ماده آلي مربوط به سيلاژ خوراك كامل چغندر بود. اما از نظر قابليت هضم مواد مغذي، سيلاژ خوراك كامل ذرت ارزش بالاتري داشت، كه اين پديده حاكي از بهبود ارزش غذايي خوراك كامل در طول قرار داشتن در سيلو مي‌باشد. افزايش قابليت هضم مواد مغذي در سيلاژ خوراك كامل ذرت نسبت به حالت سيلو نشده همين جيره يك مزيت محسوب مي‌شود و به‌عنوان تيمار برتر معرفي و استفاده از آن توصيه مي‌شود. در مواردي كه چغندر علوفه‌اي در دسترس باشد نيز تهيه و مصرف سيلاژ خوراك كامل بر پايه چغندر علوفه‌اي توصيه مي‌شود.