تاثير اسيد آلي، ملاس و آنزيم به عنوان افزودني سيلويي بر تركيب شيميايي، پايداري هوازي، فراسنجه هاي توليد گاز و قابليت هضم برونتني سيلاژ نخودفرنگي

سابقه و هدف: منابع تامين كننده پروتئين، پرهزينه‌ترين بخش خوراك دام را تشكيل مي‌دهند و سالانه مقدار زيادي از اين منابع جهت استفاده در صنعت دامپروري از خارج وارد كشور مي‌شود. يكي از اقدامات مهم در كاهش هزينه خوراك، استفاده بهينه از منابع موجود و شناخت مواد غذايي جديد و بكارگيري آن در جيره دام است. از طرفي سالانه حجم عظيمي از بقاياي محصولات كشاورزي حاصل مي‌شود كه مي‌توان از آنها در تغذيه دام استفاده نمود. استفاده بهينه از فرآورده‌هاي فرعي كشاورزي و كارخانجات بوجاري و صنايع تبديلي در تغذيه نشخواركنندگان، از جنبه‌هاي اقتصادي و زيست محيطي حائز اهميت مي‌باشد. نخود‌سبز يا نخودفرنگي (Pisum sativum) از خانواده نخود كه محصول آب و هواي معتدل و سرد بوده و در اكثر قسمت‌هاي جهان با هدف توليد دانه سبز كشت مي‌شود اما ضايعات آن پس از برداشت غلاف‌هاي حاوي دانه، به عنوان خوراك حجيم مرغوب مي‌تواند مورد استفاده نشخواركننده قرار گيرد. فرآورده فرعي بعد برداشت نخـود فرنگـي (نخـود سـبز) كـه بـه صورت دستي قابل استحصال و تفكيك بوده بخش‌هاي ساقه، برگها و غلاف عاري از دانه سبز مي‌باشـد. هدف از انجام اين مطالعه، بررسي تاثير استفاده از افزودني‌هاي اسيد آلي، آنزيمي و ملاس بر تركيب شيميايي، پارامترهاي توليد گاز و قابليت هضم سيلاژ علوفه نخود فرنگي بود.مواد و روش‌ها: علوفه نخودفرنگي در مرحله خميري برداشت و توسط چاپر به قطعات حدود 3-2 سانتي‌متر خرد شد. علوفه‌هاي برداشت شده نخودفرنگي در سه تكرار در كيسه‌هاي نايلوني به صورت دستي فشرده و سيلو شدند. سيلوهاي پر شده در دماي اتاق نگهداري و براي مدت 45 روز سيلو شدند. تيمارهاي آزمايشي شامل: 1) نخودفرنگي بدون هيچ‌گونه افزودني (شاهد)‌، 2) نخودفرنگي + آنزيم(فيبروليتيك 2گرم به ازاي كيلوگرم ماده خشك)، 3) نخودفرنگي + ‌افزودني اسيد آلي(2%)، 4) نخود فرنگي + ملاس (8%) و 5) نخودفرنگي + آنزيم+ ملاس بودند. افزودني‌ها در آب ديونيزه حل و با اسپري دستي به روي علوفه اسپري شدند. بعد از سپري شدن زمان معين، سيلوها باز و نمونه‌ها با هم مخلوط و در دماي 60 درجه سانتي‌گراد در آون براي 48 ساعت خشك شدند. تركيب شيمايي نمونه‌ها با استفاده از روش‌هاي استاندارد تعيين شد. به منظور برآورد فراسنجه‌هاي توليد گاز از آزمون توليد گاز و قابليت هضم برون‌تني از روش كشت بسته استفاده شد. يافته‌ها: نتايج نشان داد كه بين تيمارهاي آزمايشي از نظر الياف نامحلول در شوينده خنثي، پروتئين خام و pH اختلاف معني‌داري وجود داشت (P 0/05). تيمار داراي افزودني آنزيمي داراي پايين ترين مقدار الياف نامحلول در شوينده خنثي (46.50 درصد ماده خشك) بود. تيمارهاي داراي ملاس از pH پايين‌تري (3.94) در مقايسه با ساير تيمارها برخوردار بودند. از نظر پايداري هوازي، تيمار داراي اسيد آلي بيشترين تاثير را در بين تيمارها داشت. بين تيمارهاي آزمايشي از نظر پتانسيل توليد گاز و فراسنجه‌هاي تخميري اختلاف معني‌داري وجود داشت (P 0/05 ). بالاترين و پايين ترين مقدار پتانسيل توليد گاز مربوط به تيمار داراي افزودني ملاس و آنزيم بود (به ترتيب 199.1 و 183.3 ميلي گرم به ازاء گرم‌ ماده خشك). بين تيمارهاي آزمايشي از نظر قابليت هضم ماده خشك و عامل تفكيك اختلاف معني دراي وجود داشت (P 0/05 ). در بين افزودني‌ها آنزيم كمترين تاثير را برقابليت هضم ماده خشك(38.9 درصد) و افزودني ملاس كمترين تاثير را بر قابليت هضم ماده آلي داشت(4.42 درصد). نتيجه‌گيري: نتايج نشان داد كه در بين افزودني‌ها، استفاده از افزودني‌هاي سيلويي ملاس و ملاس + آنزيم باعث بهبود ارزش تغذيه اي سيلاژ در مقايسه با ساير گرديد. علوفه نخودفرنگي با داشتن مقدار پروتئين خام همانند علوفه ذرت و نيز خصوصيات سيلويي مناسب، داراي پتانسيل سيلو شدن بوده و مي‌تواند در تغذيه دام مورد استفاده قرار گيرد.