خصوصيات‌سيلويي، تخميرپذيري، قابليت هضم، انرژي و پروتئين قابل متابوليسم سيلاژ علوفه سه رقم جديد آمارانت (Amaranthus hypochondriacus)

سابقه و هدف: كاهش نزولات جوي، گرم‌تر شدن زمين و كمبود منابع آبي از جمله آثار مخرب تغييرات اقليمي مي باشد لذا معرفي گياهان كم آب‌بر و مقاوم به گرما و خشكي به‌عنوان منابع گياهان علوفه‌اي جديد، ضروري به‌نظر مي رسد. در اين راستا، كشت علوفه كم‌آب‌بر و مقاوم به‌خشكي مانند ارقام جديد گياه آمارانت، در دستوركار قرار گرفت. البته اطلاعات اندكي از نحوه سيلوسازي و ارزش تغذيه‌اي علوفه ارقام جديد آمارانت كشت شده در استان گرم و مرطوب گلستان، موجود مي باشد كه هدف اين پژوهش، تعيين خصوصيات‌سيلويي، تخميرپذيري، قابليت هضم، انرژي و پروتئين قابل‌متابوليسم علوفه سه رقم جديد آمارانت كشت‌شده در استان گلستان، بود.مواد و روش پژوهش: علوفه سه رقم جديد آمارانت شامل لورآ، سيم و خاركفسكي، در مزرعه تحقيقاتي عراقي‌محله در استان گلستان كشت و در زمان گلدهي برداشت شدند. علوفه‌ها به قطعات دو الي چهار سانتي‌متر خرد و با نسبت وزني پنج درصد ملاس و نيز پنج درصد كاه گندم مخلوط شده و در ظرف‌هاي ده كيلوگرمي سيلو شدند. پس از گذشت 45 روز، در آزمايشگاه مؤسسه تحقيقات علوم دامي كشور، سيلوها بازگشايي شده و ارزيابي ظاهري-حسي و خصوصيات سيلويي تيمارهاي آزمايشي انجام شد. سپس تركيبات شيميايي شامل ماده خشك (مزرعه‌اي و سيلويي)، پروتئين خام، خاكستر خام، چربي خام و قند محلول در آزمايشگاه اندازه‌گيري شد. آزمايش‌هاي توليدگاز با استفاده از شيرابه شكمبه سه رأس گاو تالشي فيستول‌گذاري شده شكمبه (در زمان‌هاي مختلف تخمير شامل 2، 4، 6، 8، 12، 24، 48، 72، 96 ساعت)، قابليت هضم، تعيين انرژي و پروتئين قابل متابوليسم (در قالب طرح كاملا تصادفي با شش تيمار در سه تكرار) انجام شد. درنهايت، انرژي و پروتئين قابل متابوليسم و نيز خوراك مصرفي روزانه تيمارهاي آزمايشي بدست آمدند.يافته‌ها: ماده خشك، پروتئين خام، چربي خام، خاكستر خام، الياف نامحلول در شوينده خنثي، قند محلول و كربوهيدرات غيرفيبري سيلوي علوفه رقم لورآ به‌ترتيب 23.0، 18.8، 0.97، 21.2، 30.5، 2.5 و 28.6 درصد ماده خشك شد. مجموع ارزيابي ظاهري-حسي، نقطه فليگ، نيتروژن آمونياكي (ميلي‌گرم)، اسيداستيك (ميلي‌گرم)، اسيدلاكتيك (ميلي‌گرم)، اسيدپروپيونيك در سيلوي علوفه رقم لورآ به‌ترتيب 15.8، 78.7، 4.4، 18.4، 45.0 و 15.1 شدند. توليد گاز سيلوي رقم‌هاي لورآ، سيم و خاركفسكي (در زمان 24 ساعت تخمير شكمبه‌اي به ازاي 200 ميلي‌گرم) به‌ترتيب 45.3، 43.9 و 42.1 ميلي‌ليتر بود. قابليت هضم ماده‌خشك , ماده آلي در سيلوي علوفه رقم لورآ به‌ترتيب 66.5 و 70.2 درصد شد. مقاديرانرژي قابل هضم، انرژي قابل متابوليسم، انرژي خالص و قابليت هضم (ماده خشك، ماده آلي و ماده آلي در ماده خشك) علوفه و سيلاژ رقم لورا بيشتر از دو رقم ديگر بود. ارزش نسبي علوفه‌اي، كيفيت نسبي تغذيه‌اي و ضريب خوراك مصرفي (گرم در روز به ازاي كيلوگرم وزن زنده در شرايط نگهداري) در علوفه سيلوي شده آمارانت (رقم لورآ) به‌ترتيب 122.3، 108.0 و 43.8 شد.نتيجه‌گيري كلي: سيلوي علوفه رقم لورآ بدليل داشتن خصوصيات سيلويي بهتر و پروتئين‌خام، توليدگاز، قابليت هضم بيشتر و پروتئين و انرژي قابل‌متابوليسم بالاتر و نيز ارزش نسبي علوفه‌اي، كيفيت نسبي تغذيه‌اي و خوراك مصرفي مناسب‌تر نسبت به بقيه تيمارهاي آزمايشي، داراي كيفيت بهتري براي تغذيه نشخواركنندگان بود.