اثر كاه كلزاي فرآوري شده با اوره بر قابليت هضم مواد مغذي، عملكرد رشد و فراسنجه‌هاي خوني بره‌هاي نر دالاق

سابقه و هدف: حدود 70 درصد هزينه پرورش دام را هزينه خوراك تشكيل مي‌دهد، بنابراين تهيه جيره غذايي متوازن و ارزان قيمت مي‌تواند نقش مهمي در سودمندي توليد در پرواربندي داشته باشد. يكي از ارزان‌ترين منابع غذايي براي دام‌هاي نشخوار كننده، استفاده از محصولات فرعي كشاورزي است كه به مصرف انسان نمي‌رسند. كاه كلزا يكي از عمده‌ترين محصولات فرعي زراعي در استان گلستان است كه به دليل بالا بودن تركيبات ليگنوسلولزي، قابليت هضم پاييني دارد. فرآوري مواد ليگنوسلولزي با تركيبات قليايي با شكستن پيوندهاي بين سلولز و ليگنين، مي‌تواند قابليت هضم و ارزش غذايي اين تركيبات را بهبود بخشد. اين تحقيق به‌منظور بررسي اثر فرآوري كاه كلزا با اوره بر قابليت هضم مواد مغذي و عملكرد رشد و برخي فراسنجه‌هاي خوني بره‌هاي پرواري انجام گرفت.مواد و روش‌ها: بدين منظور 18 رأس بره نر 5 ماهه نژاد دالاق (متوسط وزن 35-30 كيلوگرم) پس از توزين به‌صورت تصادفي به سه تيمار تغذيه‌اي تقسيم شدند. گروه شاهد جيره پرواري با نسبت كنسانتره به علوفه (يونجه و كاه به نسبت مساوي) 64:36 بود. در تيمار دوم، 50 درصد كاه گندم با كاه كلزاي كوبيده و در تيمار سوم با كاه كلزاي عمل‌آوري شده با اوره جايگزين گرديد. پس از دو هفته دوره عادت-پذيري با جيره يكسان و توزين اوليه، تغذيه جيره‌هاي آزمايشي به بره‌ها آغاز و تا پايان دوره 70 روزه پروار ادامه يافت. به‌منظور تعيين گوارش‌پذيري، در طي دو هفته خوراك باقي‌مانده و نمونه مدفوع هر حيوان به‌صورت روزانه جمع‌آوري شده و ميزان خاكستر نامحلول در اسيد به‌عنوان ماركر داخلي براي محاسبه گوارش‌پذيري خوراك‌هاي آزمايشي استفاده شد. وزن‌كشي نهايي و نمونه‌گيري خون در پايان دوره انجام شد. اوره، گلوكز و پروتئين تام نمونه‌هاي خون پس از جداسازي سرم، اندازه‌گيري شد. يافته‌ها: ميانگين مصرف خوراك روزانه بره‌هاي تغذيه شده با جيره حاوي كاه كلزاي فرآوري شده (925.00 گرم در روز) به‌طور معني‌داري (P 0/05)، بالاتر از گروه تغذيه شده با جيره حاوي كاه گندم يا كاه كلزاي فرآوري نشده (به‌ترتيب 887.32 و 850.00 گرم در روز) بود. ميانگين افزايش وزن روزانه بره‌هاي تغذيه شده با جيره حاوي كاه كلزاي فرآوري شده نيز به‌طور معني‌داري (P 05.0 ) بالاتر از گروه تغذيه شده با جيره حاوي كاه كلزاي فرآوري نشده بود (178.09 در برابر 141.53 گرم در روز)، اما تيمارهاي غذايي اثري معني‌داري بر ضريب تبديل خوراك بره‎ها نداشتند. ميانگين قابليت هضم ماده خشك، الياف نامحلول در شوينده خنثي و الياف نامحلول در شوينده اسيدي جيره در تيمار حاوي كاه كلزاي فرآوري شده (به ترتيب 61.30، 71.11 و 35.30 درصد) به‌طور معني‌داري بالاتر از جير ه حاوي كاه كلزاي فرآوري نشده (به ترتيب 55.54، 66.42 و 27.96 درصد) و كنترل (به ترتيب 58.80، 68.82 و 28.76 درصد) بود (P 0/05 ). فرآوري با اوره موجب افزايش معني‌دار (P 0/05 ) قابليت هضم پروتئين خام جيره نسبت به شاهد گرديد (60.32 در برابر 54.04 درصد). سطوح اوره سرم خون در تيمار كاه كلزاي فرآوري شده به‌طور معني‌داري بالاتر از تيمار كاه كلزاي فرآوري نشده و كاه گندم بود (به ترتيب 17.82، 15.50 و 14.82 ميلي‌گرم بر دسي‌ليتر، P 0/05 ) اما ميانگين سطوح گلوكز، پروتئين تام، كلسترول و تري‌گليسريد سرم خون در بين تيمارها اختلاف معني‌داري نداشت.نتيجه‌گيري: نتايج اين تحقيق نشان داد كه فرآوري كاه كلزا با اوره موحب بهبود ارزش غذايي آن شده و قابليت هضم مواد مغذي، مصرف خوراك و عملكرد افزايش وزن بره‌ها را افزايش مي‌دهد.