مطالعه تطبيقي جرائم رشاء و ارتشا؛ با تأكيد ويژه بر حقوق ايران، مصر و انگلستان

پديده شوم رشاء و ارتشا از ديرباز در جامعه انساني از سوي افراد فاسد، به‌ويژه در منصب قضا داراي پيشينه بوده است و مرتكبين مورد برخوردهاي سنگين قرار مي‌گرفته‌اند. اين پديده در اشعار شاعران فارسي‌زبان نيز مورد تقبيح قرار گرفته است. تلاش در جهت مبارزه با اين جرم -كه از مصاديق بارز فساد اداري است- باعث پرداختن به آن در برخي از معاهدات بين‌المللي و قوانين بسياري از كشورها شده است كه در اين مقاله شرح داده‌شده‌اند. در ايران نيز «قانون مجازات عمومي» در سال 1304 طي ده ماده (139 تا 148) به رشاء و ارتشا پرداخته بود كه اين مقررات بعضاً دستخوش تغييراتي شدند. در حال حاضر، مقررات راجع به اين جرائم در «قانون مجازات اسلامي - كتاب پنجم: تعزيرات و مجازات‌هاي بازدارنده» و «قانون تشديد مجازات مرتكبين ارتشا و اختلاس و كلاهبرداري» و برخي از قوانين متفرقه يافت مي‌شود. در اين مقاله، ضمن ارائه تعريفي از اين جرائم و بررسي عناصر متشكله آن‌ها، خلأها و كاستي‌هاي قوانين ايران مورد بررسي قرار گرفته و با استفاده از آنچه در قوانين ساير كشورها و معاهدات بين‌المللي پيش‌بيني شده، راه حل‌هايي براي بهبود قوانين ايران و گسترش تعريف اين جرائم در راستاي مبارزه قاطع‌تر با فساد اداري ارائه شده است.