تحليل تغييرات كاربري اراضي و سيماي سرزمين در مناطق شهري و پيرامون آن‌ها مطالعه موردي: شهر شاهرود

هدف اين پژوهش بررسي تغييرات كاربري اراضي و سيماي سرزمين در شهر شاهرود در بازه زماني 1379 تا 1400 و پيش‌بيني آن براي سال 1410 است. تحقيق حاضر از نظر ماهيت، توصيفي - تحليلي مي‌باشد. داده‌هاي موردنياز از تصاوير ماهواره لندست (تصاوير سنجنده +ETM براي سال 1379 و 1389 و سنجنده OLI براي سال 1400) استخراج شد. طبقه‌بندي تصاوير در نرم‌افزارENVI 5.3  با بهره‌گيري از الگوريتم حداكثر احتمال انجام شد و سپس به‌منظور سنجش متريك‌هاي اكولوژي سرزمين وارد نرم‌افزار FRAGSTATS 4.2 گرديد. نتايج تحقيق نشان داد كه در دوره مدنظر (1379 تا 1400)، مساحت زمين‌هاي مرتعي تقريباً ثبات نسبي داشته، كاربري محيط ساخته‌شده 2.48 درصد و كشاورزي و باغي 1.32 درصد در سال افزايش مساحت داشته، درحالي‌كه مساحت اراضي باير، سالانه 1.03 درصد كاهش داشته است كه نشان مي‌دهد بخش زيادي از اين اراضي باير به نفع اراضي ساخته‌شده (محيط شهري و روستايي)، زراعي و باغي تغيير كاربري يافته‌اند. هر چند در دوره موردبررسي، متريك‌هاي ميانگين مساحت لكه‌ها (MPS) و بزرگ‌ترين لكه (LPI) براي كاربري مرتع، محيط ساخته‌شده و زمين‌هاي زراعي و باغي بهبوديافته اما تغييرات شاخص مجاورت و پراكندگي (IJI) نشان از گرايش به پراكندگي اين كاربري‌ها در طول زمان دارد. در مقياس كل سيماي سرزمين، كاهش متريك پيوستگي (CONTAG) و مساحت بزرگ‌ترين لكه، افزايش تعداد لكه‌ها (NP) و شاخص تنوع شانون (SHDI) بيانگر آن است كه سيماي منطقه موردمطالعه در جهت ازهم‌گسيختگي و پراكندگي تغييريافته است. گسترش فيزيكي شهر شاهرود كه بيشتر با الگوي پراكنده رخ‌داده از عوامل اصلي شكل‌گيري چنين وضعيتي در سيماي سرزمين منطقه بوده است.