خانه‌بودن؛ پژوهشي اكتشافي در روايت ساكنان از معناي خانه در بافت مياني شهر كرمانشاه (الگوهايي براي بهبود خانه‌هاي آپارتماني)

بيان مسئله: پرسش از چيستي و چگونگي خانه‌بودن پرسشي عميق و به‌قدمت زندگي آدمي است. اما شكاف عميق ميان پژوهش‌هاي حوزۀ معماري خانه با كالبدي كه به‌عنوان خانه در زندگي امروز مشاهده مي‌شود؛ نياز به ارتباط بيشتر اين دو حوزه را الزامي مي‌نمايد. ارتباطي با حلقۀ مفقوده جايگاه ساكنان و فهم آن‌ها از چيزي كه بيشترين تجربۀ ماندن در آن را دارند. اين پژوهش به دنبال پاسخگويي به اين سؤال است كه الگوهاي موجود از معماري خانه‌هاي آپارتماني و فضاهاي اصلي تشكيل‌دهندۀ آن‌ها چگونه مي‌تواند در راستاي خواسته و نياز ساكنان براساس معناي خانه براي آن‌ها بهبود يابد و به الگوهايي قابل تعميم در صورت‌هاي مختلف تبديل شود؟هدف پژوهش: فهم اصلي‌ترين معيارهاي سازندۀ معناي خانه از نگاه ساكنان، نمود اين معنا در كالبد معماري خانه و سپس رسيدن به الگوهايي براي بهبود وضعيت موجود خانه‌هاي آپارتماني براساس پارامترهاي ساكنان براي تقرب به محيط‌هاي زندگي‌محور.روش پژوهش: اين پژوهش با رويكردي كيفي، از نظر هدف كاربردي به‌صورت توصيفي-تحليلي و شيوۀ جمع‌آوري داده‌ها، از طريق مطالعۀ كتابخانه‌اي همراه با پژوهش ميداني است. همچنين شيوۀ تحليل داده‌ها براساس نظريۀ داده‌بنياد است. در اين مسير براي گردآوري داده‌ها از مصاحبۀ عميق با 42 نفر از ساكنان خانه‌هاي آپارتماني در بافت مياني شهر كرمانشاه در قالب سؤالات نيمه‌ساختار‌يافته تا رسيدن به اشباع نظري، مشاهده و برداشت ميداني از فضاهاي موجود استفاده شده است. نتيجه‌گيري: تكرار و يكسان‌بودن صورت معماري در مقياس‌هاي مختلف نمي‌تواند مكان زندگي را به سمت خانه‌بودن هدايت كند، بلكه اين الگوها هستند كه راهنماي چنين طريقي محسوب مي‌شوند. در اين راستا سه الگو براي سه مقياس مختلف در شش فضاي اصلي خانه‌هاي آپارتماني كشف شد: اتاق‌هاي شخصي، اتاق‌هاي خصوصي، فضاهاي جمعي، فضاهاي نيمه‌باز، ورودي‌ها و آشپزخانه. لايه‌بندي در ارتباط با فضاي قبل و بعد فراتر از فضاي دروني، الگوهاي شكسته در فضاهايي با دسترسي عمومي-خصوصي و وجود فضاهاي مياني از اصلي‌ترين الگوهاي بهينه در تمامي فضاها بود.