تبيين مدل تحليل پويايي تاريخي سفرهاي تجاري با تمركز بر كاروان‌سراهاي دورۀ صفويه

بيان مسئله: كاروان‌سراها يكي از مهم‌ترين گونه‌هاي معماري تاريخي هستند كه نقش عمده‌اي در تجارت ايفا كرده‌اند. از جمله اصلي‌ترين كاربردهاي كاروان‌سراها، مي‌توان به برقراري امنيت در سفرهاي بين‌شهري، اسكان موقت براي رهگذران، انبار كالا براي تاجرين و نگهداري از چهارپايان در طول مسير تجاري اشاره كرد. محققان بسياري به ساختار كاروان‌سراها پرداخته‌اند اما تا قبل از گستردگي علوم اجتماعي- محاسباتي در تحليل‌هاي تاريخي، اين امكان وجود نداشت كه با كمك تحليل ساختاري و فضايي اين بناها، بتوان در مورد نسبت ميان كالبد اين بناها و رفتار اجتماعي مرتبط با آنها اطلاعاتي كسب كرد و ازاين‌رو اين پژوهش درصدد پاسخ به اين مسئله است كه چگونه مي‌توان به مدلي براي رابطۀ سفرهاي تجاري و معماري كاروان‌سراهاي دورۀ صفويه دست يافت؟هدف پژوهش: اين پژوهش درصدد تبيين يك مدل رياضي بين وقايع پوياي اجتماعي و تاريخي، با تمركز بر رابطۀ سفرهاي تجاري و معماري كاروان‌سراهاي دورۀ صفويه است.روش پژوهش: اين پژوهش، با روش توصيفي و تحليلي و با بهره‌گيري از مطالعات كتابخانه‌اي انجام شده است. همچنين، در مطالعۀ موردي از شبيه‌سازي‌هاي سه‌بعدي در نرم‌افزار تري‌دي‌مكس و تحليل‌هاي حجمي در نرم‌افزار راينو بهره گرفته شد. در اين راستا، از مدل آهنگ رسانش سفر استفاده شد كه در 16 كاروان‌سراي موردي و 14 سفر شبيه‌سازي شده آزمايش شده است.نتيجه‌گيري: يافته‌ها حاكي از آن است كه شهر اصفهان در دورۀ صفويه، به‌عنوان مقصد بالقوه براي سفرهاي تجاري بوده و شهر كرمان به‌عنوان مبدأ مناسب براي سفرهاي تجاري با مقصد اصفهان بوده است. از سوي ديگر، با توجه ‌به مسير تجاري ابريشم، حلقۀ تجارت از سمت كشور پاكستان كنوني به سمت شهر اصفهان جاري بوده و از اين شهر به سمت شمال غرب، شمال شرق و جنوب كشور امتداد داشته است.