تحليل بصري و محتوايي قاب كاشي شومينۀ موزۀ «شانگري‌لا» بر مبناي عامل مشروعيت و سلسله‌مراتب قدرت در عصر قاجار

بيان مسئله:سلسلۀ قاجار مانند هر حكومت ديگري در ايران، براي استقرار و بقاي خود به اقتدار و مشروعيت نياز داشت. شاكلة حكومتي و قدرت سياسي اين سلسله داراي مناصب و مراتبي بود كه در رأس آن شخص پادشاه و در درجات بعدي، طبقة ملوك‌الطوايف قرار مي‌گرفت. آثار هنري دورۀ قاجار، به‌خصوص نمونه‌هاي فاخر درباري، از بعضي جهات بازتاب‌دهنده يا محصول همين شاخصه‌ها و جريان‌هاي غيرعيني محسوب مي‌شوند. قاب كاشي شومينة موزۀ «شانگري‌لا» (امريكا)، اثري است با مؤلفه‌هاي بصري و مفهومي خاص كه مطالعة آن به‌عنوان مصداقي از موارد يادشده مي‌تواند در ارزيابي اين شاخصه‌ها مؤثر باشد.هدف پژوهش: هدف اين نوشتار، مطالعۀ خصوصيات اين قاب كاشي به‌لحاظ تصويري و تكنيك‌هاي بصري و خوانش محتوايي اين خصوصيات در ارتباط با مسئلۀ مشروعيت و سلسله‌مراتب قدرت در عصر قاجار است.روش پژوهش: اين پژوهش از نوع كيفي و به روش توصيفي- تحليلي انجام شده است. نتيجه‌گيري: نتايج پژوهش بر اين نكات تأكيد مي‌كنند كه اثر مذكور علاوه بر جنبۀ كاربردي و تزئيني، دو عامل اتكاء به پشتوانه‌هاي سياسي- حكومتي دولت  صفويه و باستان‌گرايي را به‌عنوان عواملي مشروعيت‌زا، در قالب تصوير، دستمايه قرار داده و با چينش افراد حاضر در صحنه در سه تراز متوالي كه شامل هستۀ اصلي قدرت، رامشگران (حرم و حريم شاهي) و نظاميان مي‌شوند، به نوعي، ساختار و مراتب قدرت را در اين دوره بازنمايي مي‌كند.