خوف از خدا (تقوا) در قرآن؛ نكاتي چند در باب تغيير معنايي و بافت مضموني

از منظر قرآن، تقوا ازجمله مضامين و بن‌مايه‌هاي اصلي است. اين مقاله نشان مي‌دهد چگونه اين واژه از حيث واژگاني و معنايي، در بطن سپهر فراخ‌تر گفتمان قرآني جاي مي‌گيرد و پيشنهاد مي‌كند در پرتو عنايت به پويايي‌شناسي معنايي گسترده‌تر متن قرآن، از موضعي بهتر مي‌توانيم طيف و دامنۀ نگرشي را كه به ساختارهاي مضموني كليدي قرآن شكل مي‌دهند، استدراك كنيم. از حيث روش‌شناسي، اين مقاله، از مطالعۀ آماري نظام‌مند واژگان قرآني بهره گرفته و به كمك تحليل رايانه‌اي، فهرستي جامع از تمام مشتقات واج‌ساختي ريشه‌هايي ناظر به مفهوم كلي «ترس» به دست مي‌دهد كه گروه معنايي بزرگتري مشتمل بر واژۀ تقوا را تشكيل مي‌دهند. اين مقاله براساس نتايجي كه از مطالعۀ تجربي فراچنگ آمده، انعكاس‌مندي بينامتني ذاتي قرآن را به‌مثابه چارچوب تحليلي خود تلقي و استدلال مي‌كند تغييرات معنايي محسوس در بلاغت اصطلاح تقوا، از سير تطور و تكون آن در چينش اصلي متن قرآن حكايت مي‌كند. اين مقاله نشان مي‌دهد توجه به سير تاريخي چينش متن قرآن، همچنان مفيد معنا مي‌افتد.