واگرايي مطالعات تفسيري معاصر از غايات انسان‌مدار قرآن كريم

تأثيرپذيري مطالعات تفسيري معاصر مسلمانان از تحقيقات متأخر مستشرقان كه براساس دستاوردهاي علوم انساني معاصر غرب و با قياس به روش‌هاي مطالعات مدرن كتاب مقدس صورت پذيرفته بايستي با غايات قرآن كريم تراز شود. پژوهش حاضر با ريز شدن در متدهاي مدرن تفسيري نشان مي‌دهد كه بسنده كردن به تفسير آفاقي كه محصول نهايي تفسير مدرن است با هدف متكلم و مخاطب اين كلام تطابق ندارد؛ با صَرف توان فهمنده در عناصر تاريخي و ادبي و ...، مقابل تجلي الهي از دريچه كلام مقدس حجاب مي‌شود؛ آيات الهي را به عبارات ادبي تنزل مي‌دهد؛ مراد الهي را تا حد فهم معاصران قرآن به زير مي‌كشد؛ به ذوبطون بودن قرآن و هم‌صنف نبودن آيات و اقتضائات تفسيري هر صنف و ذومراتب بودن فهم‌ها و لزوم رجوع به منابع معتبرِ فهم، بي‌توجه است؛ از فرآيندهاي تفكر و تطبيق و از همه مهمتر تأويل قاصر است و با محدود كردن فهمنده به سطح متن او را از مزاياي عرفاني و ايماني آن محروم مي‌كند فلذا متدهاي جديد تفسير متون مقدس آن‌وقت براي باورمندان به قرآن‌كريم در فهم قرآن سودمند است كه اولاً تحت نظارت قرآن‌پژوهان مسلمان طراحي‌شود تا اهداف، نقش و جايگاه اين كتاب در آن ملحوظ باشد و ثانياً بعد از اين گام ابتدايي، توجه اصلي بايست معطوف به مراتب بعدي باشد كه با سير انفسي و تطبيق و تأويل آيات آغاز مي‌شود تا شخص در جهان متناظر آن يعني درون خويش گام‌زند و به مواجهه مطلوب نهايي با متن مقدس يعني شريك‌الاذواق نبي شدن و مشاركت در بازآزمايي تجربه خطاب، نائل‌آيد.