واكاوي ديدگاه‌هاي فريقين درباره «الذين أوتوا العلم» در سوره عنكبوت

در تفسير آيه 49 سوره عنكبوت: *بَلْ‏ هُوَ آياتٌ‏ بَيِّناتٌ‏ فِي‏ صُدُورِ الَّذِينَ‏ أُوتُوا الْعِلْم‏*، ابهاماتي درباره عبارت هاي «هُوَ آياتٌ بَيِّناتٌ» و «الَّذينَ أُوتُوا الْعِلْمَ» وجود دارد و با توجه به اين‌كه رجوع ضمير «هو» به چه كسي و يا چه چيزي است، مفهوم «آياتٌ بَيِّناتٌ» و مهم تر از آن، تعيين مصداق «الَّذينَ أُوتُوا الْعِلْمَ» تغيير خواهد كرد. اين پژوهش با شيوه توصيفي ـ تحليلي، به بررسي ديدگاه‌هاي تفسيري فريقين در پنج قرن نخست هجري پرداخته است. ديدگاه هاي فريقين درباره مصداق عبارت «الَّذِينَ‏ أُوتُوا الْعِلْم‏» عبارتند از: اهل كتاب و علماي آنان، اهل كتابي كه مسلمان شده اند، مؤمنان، علما، پيامبر اسلام و امامان معصوم. در اين ميان امامان فقط خود را مصداق آيه معرفي نموده اند. در نقد ديدگاه ها، نخست در تعيين مرجع ضمير «هو» بين پيامبر و قرآن، مشخص شد كه قرآن مرجع ضمير است و درنتيجه، برخي از مصاديق ذكرشده براي عبارت «الَّذِينَ‏ أُوتُوا الْعِلْم‏» صلاحيت مصداق بودن را از دست دادند و با تبيين مفهوم عبارت «آياتٌ‏ بَيِّناتٌ‏»، اختصاص «الَّذِينَ‏ أُوتُوا الْعِلْم» ‏‏به پيامبر اكرم و امامان معصوم آشكارگرديد كه در برخي روايات تفسيري شيعه بدان اشاره شده است.