بررسي تطبيقي نقش مرجحات ادبي و سياقي قرائات در تفاسير مجمع‌البيان طبرسي و معاني القرآن فراء با بيان اثر تفسيري در آيات مربوط

در بين كتب قرائات و علوم قرآن و تفاسير، شاخص‌هاي مختلفي در تشخيص رجحان قرائت‌هاي مشهور بر يكديگر وجود دارد؛ شاخص‌هايي كه عالمان اين فن در طول تاريخ اين علم همواره بدان‌ها استدلال كرده‌اند. عربيت قرائت، از مهم‌ترين اين شاخص‌هاست. همراهي با قواعد مشهور صرف و نحو، افصح بودن و بلاغت كه ذيل مباحث ادبي قرار مي‌گيرد، از ملاك‌هاي تشخيص عربيت به‌حساب مي‌آيد.در شمارش وجوه رجحان قرائات بر قرائت حفص، بيش‌ترين وجه از حيث آماري، متعلق به رجحان ادبي بر اساس قواعد مسلم عربي است؛ به اين معنا كه در موارد متعددي، قرائت ديگري نسبت به حفص از حيث عربيت، رجحان دارد. همچنين بررسي سياق آيات نيز در مواردي، بيانگر رجحان قرائات ديگر بر قرائت حفص است. اين ترجيحات، سبب تفاوت در انظار تفسيري مفسران نيز شده است. بررسي اين وجه رجحان و تحليل برخي از موارد بر اساس ديدگاه امين الاسلام طبرسي و فراء با نگاهي به برخي ديگر از مفسران فريقين، محور اين مقاله است. حل برخي معضلات در توجيه وجه ادبي آيات در تفسير با توجه به قرائات مشهور ديگر، بيان وجه معنايي روشن‌تر در تفسير، همراهي علمي فريقين در اين جهت و... از نتايج اين تحقيق است.