ارزيابي ساختـار خوشه فعاليتي فرآورده‌هـاي دامي در ناحيـه روستايي باروق

دامپروري از اصلي ترين بخش هاي توليد مواد پروتئيني و لبني بوده و بعد از زراعت و باغداري بالاترين سهم را در ارزش افزوده كشاورزي دارد. رشد جمعيت و تحقق امنيت غذايي، توسعه اين زيربخش را ضروري ساخته است. راهبرد نوين مورد توجه سياستگذاران و برنامه ريزان براي ارتقاي مزيت رقابتي اين بخش كاربست رهيافت خوشه هاي فعاليتي است كه همكاري و رقابت بنگاه هاي تجميع يافته در يك محدوده جغرافيايي و رقابت پذيري و كارايي آنها را محقق مي سازد. اين پژوهش از نظر هدف، كاربردي و به لحاظ روش شناسي رويكرد انتقادي و مبتني پراگماتيسم بوده و از روش تحقيق آميخته (كمي و كيفي) بهره گفته شد. از تكنيك هاي پرسشنامه و مصاحبه هاي نيمه ساخت يافته به منظور ارزيابي ساختار خوشه فراورده هاي دامي منظومه روستايي باروق بهره گرفته شد. براي تحليل داده ها از روشهاي آميخته متوالي (تحليل هاي شبكه اجتماعي و سلسه مراتبي در نرم افزارهاي NodExcel و ExpertChoice) استفاده شد. نتايج نشان داد از بين عوامل پنجگانه شكل گيري خوشه، تمركز جغرافيايي و ارتباطات بين بنگاهي بيشترين اثرگذاري را دارند. عليرغم وجود عناصر ضروري براي توسعه خوشه اي مانند تمركز جغرافيايي تأمين كنندگان، توليدكنندگان، واحدهاي فراوري و بازار، براي تشكيل خوشه «ارتباطات افقي و عمودي بين بنگاهي، محيط نهادي و استراتژي خوشه» داراي نارسايي است. تراكم شبكه 0.191 براي گرافي با 16 رأس و 23 يال بسيار پايين تر از واحد(1) بوده و نشانگر شبكه ناقص خوشه در وضع موجود است. اين كاستي ها با كاربست استراتژي هايي مانند نظارت بر بهره برداري مسئولانه و حفاظت از مراتع ، افزايش و تقويت صنايع تكميلي بخش دامپروري و ايجاد ارتباطات بين بنگاهي مي تواند حلقه هاي مفقوده زنجيره ارزش فراورده هاي دامي را تعبيه نمايد و فعاليت خوشه را ميسر كرده و گامي براي توسعه ناحيه اي فراهم بسازد.