تحليل رفاه اكوسيستم و رفاه انساني مقاصد گردشگري بر اساس شاخص هاي چرخه حيات گردشگري (مطالعه موردي: مقاصد گردشگري اردبيل و آذربايجان شرقي)

هدف: يكي از چالش هاي اصلي قرن حاضر در حوزه گردشگري، ارتقاء و توسعه فعاليت‌هاي گردشگري و در عين حال حفظ پايداري اكوسيستم‌هاي طبيعي و ارتقا شاخص‌هاي رفاه انساني است. كليد دست‌يابي به اين هدف در برقراري تعادل بين دو بخش اكولوژيكي و انساني است كه بدون انجام ارزيابي‌هاي جامع و كافي محقق نمي‌شود. اين پژوهش مي‌كوشد مقاصد گردشگري استان‌هاي اردبيل و آذربايجان شرقي را از منظر كيفيت رفاه اكوسيستم و رفاه انساني به عنوان دو ركن اساسي گردشگري پايدار مورد ارزيابي قرار دهد.روش پژوهش: اين بررسي از نوع مطالعات كاربردي بوده و تجزيه و تحليل اطلاعات به روش توصيفي-تحليلي انجام گرفته است و براي تجزيه و تحليل آنها از مدل چرخه حيات گردشگري آلن باتلر استفاده شده است. جامعه آماري اين پژوهش مشتمل بر روستاهاي زنوزق، كندوان و اشتبين در استان آذربايجان شرقي و روستاهاي گزج، آلوارس و اونار در استان اردبيل است كه مجموعا مشتمل بر 465 خانوار و 1876 نفر جمعيت مي باشد. حجم جامعه نمونه در اين تحقيق 176 خانوار ست كه با روش كوكران برآورد شده است. اطلاعات مورد نياز با روش ميداني و با استفاده از ابزار پرسشنامه گردآوري شده است. گزينش جامعه ميزبان براي پرسشگري با روش تصادفي سيستماتيك و گزينش جامعه گردشگر و بازديدكننده به روش تصادفي ساده مي باشد. يافته‌ها: نتايج اين بررسي نشان  مي‌دهد كه رفاه اكوسيستم و انساني در مقاصد گردشگري غالبا در سطح پايداري متوسط بوده و هنوز با ويژگي هاي مقاصد داراي ثبات و كاملا پايدار فاصله قابل توجهي دارند و تاكيد صرف بر نتايج و درآمدهاي اقتصادي باعث غفلت از وجوه طبيعي و انساني فعاليت هاي گردشگري در مقاصد مورد مطالعه شده است.نتيجه‌گيري: نتايج بررسي‌ها نشان مي‌دهد كه شاخص بازديد از مقاصد گردشگري در طول زمان مي‌تواند وضعيت رفاه اكوسيستم و رفاه انسان را در مقاصد بهبود بخشد، در صورتي كه روستاي كندوان در هر دو منطقه از وضعيت رفاهي بهتري برخوردار باشد. طبيعتاً عوامل ثانويه مانند ارتقاي سطح آگاهي اجتماعي و تبادل فرهنگي بين جامعه ميزبان و جامعه گردشگر و آموزش اجتماعي مي‌تواند در اين شرايط مؤثر باشد، چنانكه در مقاصدي با بازديد كمتر و جايگاه كمتر اين شاخص ها، وضعيت متفاوت ديگري را نشان مي دهد.