شماره ركورد
1388944
عنوان مقاله
تقابل مابعدالطبيعۀ ارسطويي و نيوتني در عصر ناصري: نقد محمدكريمخان كرماني بر نظريۀ خورشيدمركزي
پديد آورندگان
گميني ، اميرمحمد دانشگاه تهران - پژوهشكدۀ تاريخ علم
از صفحه
155
تا صفحه
179
كليدواژه
كپرنيك , نيوتن , علما و علوم جديد , محمدكريمخان كرماني , شيخيه , خورشيدمركزي
چكيده فارسي
محمدكريمخان كرماني (1225 - 1288ق) در رسالۀ في تزييف كتاب أفرنجي في حركات الأفلاك (1269ق) خلاصهاي عربي از كتابي دربارۀ نظريۀ خورشيدمركزي و تبيين آن بر اساس مكانيك دكارت و نيوتن را آورده و آن را نقد كرده است. ميدانيم خورشيدمركزي و مكانيكباوري بر اساس تفسيري جديد از مابعدالطبيعۀ رياضيباوري فيثاغورسي ايجاد شده بود. كرماني، بر اساس اصول مابعدالطبيعيِ ارسطوييِ مكان و حركت، دلايل قائلان به خورشيدمركزي و تبيينهاي مكانيكي جديد آنها را رد كرد و دلايل تجربي را براي نفي زمينمركزي و پذيرش خورشيدمركزي كافي نميدانست. به عقيدۀ او، تبيينهاي دكارتي و نيوتني براي خورشيدمركزي با اصول مابعدالطبيعي حركت طبيعي و نفي خلأ سازگار نيستند. كرماني با تغيير در ويژگي صُلبيت افلاك و پذيرش رقّت آنها، تغييري در مفهوم سنتي فلك ايجاد كرد تا به دلايل خورشيدمركزي پاسخ دهد. علاوه بر اين، او معتقد بود دلايلي تجربي نيز براي نفي خورشيدمركزي و حركت زمين وجود دارند، و اِشكالات آزمايشهاي مؤيد حركت زمين را نشان داد. او آيات قرآن را نيز مخالف خورشيدمركزي ميدانست. نظام فلسفي - عرفاني مذهب شيخيه انگيزهاي براي رد نجوم جديد بود، اما كرماني، مانند بسياري از همتاهاي مسيحي ارسطويي او در قرن هفدهم ميلادي، براي مخالفت خود با نجوم جديد فقط بر نظام عقيدتي خود تأكيد نكرد.
عنوان نشريه
متافيزيك
عنوان نشريه
متافيزيك
لينک به اين مدرک