استمرار دو آيين شاهنامه در ميان فارسي زبانان افغانستان

آيين‌ها كارهاي نمادين، متعارف و مرسومي هستند كه در جوامع انساني براي بهره گرفتن از نيروهاي فرا طبيعي انجام مي‌شوند. در اين مقاله به دو آيين كه به نظر نگارنده از شاهنامۀ فردوسي به‌جاي مانده است، پرداخته مي شود. يكي از اين آيين‎ها، آيين« مَختهَ‌سرايي» زنان قوم هزاره است. آنچه ميان «مخته‌سرايي» و سوگواري در شاهنامه پيوند ايجاد مي‏كند تنها شكل و نحوۀ سوگواري‎ها نيست، بلكه باور به جاودانگي فرد كشته شده، روحيۀ مبارزه‎طلبي وي در وقت زندگي‎اش، باور بازماندگان مقتول به اينكه فرد شهيد، دفع شر كرده و نيكويي را مي‎افزايد، بي‎گناه بودن فرد مقتول و حماسي و تراژيك بودن اين سوگ‎سروده‎ها نيز پيوند مخته‎سرايي را با سوگ‎سرايي در شاهنامه استحكام مي‎بخشد. موضوع ديگري كه در اين مقاله به آن پرداخته شده است، جهنده‎اي منسوب به حضرت علي (ع) است كه هر سال در روز نوروز در زيارتگاه منسوب به حضرت علي (ع) واقع در ولايت بلخ افغانستان برافراشته مي‎شود. در اين تحقيق نشان داده شده است كه اين «جهنده» ربطي به حضرت علي (ع) نداشته و همان درفش كاوياني است كه در شاهنامه از آن ياد شده است.