احتمال نقض غرض در تصحيح باغ فردوس الهامي كرمانشاهي (تأملي بر تصحيح منظومۀ حماسي و آييني شاهدنامه)

شاهد نامه يا باغ فردوس، منظومۀ حماسي احمد بن رستم الهامي كرمانشاهي (م ۱۳۲۵ق.) دربارۀ واقعۀ كربلاست و به گفتۀ سراينده و داوري ديگران از ويژگي‌هاي «فارسي‌گرايي»، «پختگي» و «جامعيت» برخوردار است؛ ولي اين ويژگي‌ها در تصحيح‌هاي موجود اين كتاب ديده نمي‌شود. در اين گفتار با بررسي شواهدي از تصحيح اميد اسلام‌پناه (13۷۹) و علي انساني (1381) نتيجه گرفته مي‌شود كه با همۀ دقت ستودني و دغدغۀ والاي ايشان، در هيچ‌يك از اين دو تصحيح، متن نهايي باغ فردوس چاپ نشده، بلكه ويژگي‌هاي پيش‌گفته نقض شده است. اين در حالي است كه با توجه به گواهي ميرزا محمدباقر خسروي، شاعر هم‌عصر الهامي، وي پس از پايان سرايش و حتي انتشار چند نسخۀ منتخب از باغ فردوس، آن را بازبيني كرده است؛ بنابراين گويا بايد گفت معتبر شمردن نگارش نخست منظومه در تصحيح اسلام‌پناه، سبب افزوده‌هايي مكرر و نابجا در متن ازجمله بخش «اضافه‌هاي داستان حضرت عباس» شده است؛ همچنان كه انساني نيز به‌سبب تصرف‌هاي گفته و ناگفته، متن چندان مطمئن و جامعي فراهم نياورده است.