رده‌بندي مناسك گذر در قصه‌ها و افسانه‌هاي خراسان شمالي

مسئله‎اي كه پژوهش حاضر بدان مي‎پردازد رده‎بندي مناسك گذر در قصه‎ها و افسانه‎هاي خراسان شمالي است؛ با طرح اين پرسش‎ها كه در قصه‎ها و افسانه‎هاي خراسان شمالي مناسك گذر را بر چه مبنايي مي‎توان رده‎بندي كرد و هريك داراي چه ويژگي‎هاي انسان‎شناختي فرهنگي است؟ هدف پژوهش حاضر اين است كه با مطالعه دقيق قصه‎ها و افسانه‎هاي اين ناحيه، مناسك گذر را به عنوان يكي از مؤلفه‎‌هاي انسان‎شناسي فرهنگي به پژوهشگران حوزة علوم اجتماعي، ادبيات و تاريخ معرفي نمايد. بررسي‌ها به روش توصيفي - تحليلي و با نظر به ديدگاه وان‌ژنپ انجام شده، حاكي از آن است كه در اين آثارچهار مؤلفة مهم مناسك گذر عبارتند از تولد، بلوغ، ازدواج و مرگ. با توجه به مراحلي كه عابر گذار در گذر از اين مؤلفه‌ها پشت سر مي-گذارد، بويژه در ازدواج و مرگ، مي‌توان به الگويي فرهنگي دست يافت. مناسك گذر ازدواج در اين آثار برگرفته از زندگي عامة مردم خراسان شمالي و جزء فرهنگ ماندگار آن است و نمادي از بركت، اولاد فراوان، شادي و مسرت بسيار و برخورداري ديگر افراد از بخشي از اين شادي و بركت مي‌باشد. همچنين، تاثير فرهنگ كشاورزي و دامداري بر برخي حركات دسته‌جمعي و در حلقه‌هاي بزرگ، نشانه‌اي از اتحاد و هم‌گرايي قومي است. مناسك گذر مرگ نيز برگرفته از دين مردم اين ناحيه و هماهنگ با فرهنگ آنهاست. با بررسي و تحليل اين آثار مي‌توان كاركردهايي چون القاي ارزش‌ها و سنت‌هاي اجتماعي، پيوند دادن عابر گذار به تقدس، كمك به سهل‌تر شدن گذر، تحكيم پيوندها و همبستگي گروهي را در انجام مناسك گذر برشمرد.