تحليلي بر نقوش آييني – مذهبي آجرهاي باباجان تپه بر اساس نظريه اروين پانوفسكي

يكي از روش‌هاي شناخت باورها، سنت‌ها و حتي نگاه مذهبي و ايدئولوژكي مردمان باستان تحليل و خوانش معنايي نقوش به جاي مانده از اين دوران است، نقوشي كه پس از گذشت هزاران سال دچار تحول معنايي گشته و اينك براي ما نا مفهوم مي‌نمايد. در اين ميان اتاق منقوش باباجان تپه به جاي مانده از تمدن ماد (700 تا 550 ق.م) يكي از مكان‌هاي است كه در آن آجرهايي با نقوش هندسي به كار رفته است. نقوشي كه تا كنون به چرايي تجسم آن در اين اتاق پرداخته نشده است. بر اين اساس در اين پژوهش كه به روش تحليلي – تاريخي صورت پذيرفته است؛ سعي گرديد تا با روش علم نشانه‌شناسي بر اساس ديدگاه پانوفسكي به سوال اصلي پژوهش كه همان دلايل به كارگيري اين نقوش در اين بنا و ارتباط اين نوع طراحي با كاربري بنا است، پاسخ داده شود. بر اين اساس با تجزيه و تحليل نقوش در سه سطح فرم‌شناسي، تفسير و تأويل ديدگاه پانوفسكي دريافتيم كه اين نقوش بر اساس آناليز ساختاري يا فرم‌شناسي به نقوش چليپايي، مربع، دايره، شطرنجي، مربع‌هاي متداخل تقسيم مي‌گردند كه هر كدام نيز در سطح تفسير به زمان ، اعتدال ربيعي و گردش فصول اشاره دارد و در انتها در سطح تأويل و با مطالعه تطبيقي با جام حسنلو در بافت گفتماني تمدن ماد در‌يافتيم كه اين نقوش هندسي كه بر اساس نظام عددي خاصي طراحي شده‌اند به توالي و گردش زمان و به نوعي با مراسم آييني در زمينه كشاورزي مرتبط مي‌باشند.