ارزيابي جايگاه رويكرد جهاني مديريت ميراث در عملكرد سايت‌موزه‌هاي پيش از تاريخي ايران

ميراثِ باستان شناختي ميراثي ناپايدار است كه درصورت حفاظت نادرست، براي هميشه از ميان خواهد رفت.سايت‌موزه‌ها بخش مهمي از ميراث هستند كه با نمايش آثار در مكان اصلي خود، علاوه بر جنبه‌ي آموزشي و پژوهشي، از پتانسيل اقتصادي بالايي نيز برخوردارند. با وجود اهميت روزافزون ايجاد سايت‌موزه‌ها و نحوه‌ي مديريت آن‌ها در سطح جهان، اين رويكرد در ايران چندان مورد توجه متوليان امر و متخصصان حوزه‌ي باستان‌شناسي و گردشگري واقع نشده است. درنتيجه، امروزه تنها تعداد اندكي از محوطه‌هاي باستاني كاوش‌شده در ايران درقالب سايت‌موزه‌هايي از ادوار مختلف فرهنگي درمعرض ديد گردشگران قرار گرفته‌اند. اين درحالي ‌است كه تاكنون وضعيت موجود اين سايت‌موزه‌ها نيز براساس استانداردهاي بين المللي ارزيابي و تحليل نگرديده است. پژوهش حاضر، با بهره‌گيري از مطالعات ميداني و اسنادي در رهيافتي توصيفي– تحليلي به ارزيابي عملكرد سايت‌موزه‌هاي پيش از تاريخي ايران برمبناي استانداردهاي جهاني مي‌پردازد. براساس نتايج، در بيشتر سايت‌موزه‌هاي پيش از تاريخي ايران، رويكردهاي جهاني چون گردشگري باستان‌شناسي و باستان‌شناسي عمومي از جايگاه چنداني برخوردار نيستند. در اين زمينه مي توان به اقدامات حفاظتي نادرست صورت‌گرفته به‌منظور استحكام‌بخشي آثار فرهنگي شناسايي‌شده از كاوش باستان‌شناختي اين سايت‌موزه‌ها اشاره نمود. گذشته از اين، يافته‌هاي فرهنگي به‌دست‌آمده از كاوش‌هاي اين محوطه‌ها نيز به شيوه‌ي مطلوبي سامان‌دهي نگرديده‌اند. درحقيقت، غالب اين يافته‌ها به شيوه‌ي سنتي و با ارائه‌ي كمترين اطلاعات ممكن در معرض ديد بازديدكنندگان قرار گرفته‌اند.