شناسايي و سطح بندي مناطق مستعد بوم گردي روستايي (مطالعه موردي استان چهارمحال و بختياري)

زمينه ‌و ‌هدف: ‌اهميت ‌بوم‌گردي، ‌مي‌تواند ‌درگيركردن ‌جوامع ‌محلي ‌در ‌فعاليت‌هاي ‌گردشگري، ‌توسعه‌ ‌گردشگري ‌با ‌رويكرد ‌توسعه‌ ‌پايدار، ‌قابل ‌‌استفاده‌‌بودن ‌در ‌تمام ‌فصول ‌و ‌افزايش ‌طول ‌مدت ‌اقامت ‌گردشگران ‌را ‌در ‌بر ‌داشته ‌باشد. ‌هدف ‌كلي ‌از ‌پژوهش ‌حاضر، ‌شناسايي ‌و ‌سطح‌بندي ‌مناطق ‌اولويت‌دار ‌بوم‌گردي ‌روستايي ‌استان ‌چهار ‌محال ‌و ‌بختياري ‌بر ‌اساس ‌مدل ‌يكپارچه‌ ‌آنتروپي ‌شانون ‌فازي ‌و ‌روش ‌آراس ‌فازي ‌است. ‌روش‌شناسي ‌اين ‌تحقيق ‌از ‌لحاظ ‌هدف ‌كاربردي ‌و ‌از ‌تحقيقات ‌توصيفي ‌و ‌تحليلي ‌است. ‌جامعه‌ ‌آماري ‌اين ‌پژوهش ‌شامل ‌كليه‌ ‌كارشناسان ‌و ‌خبرگان ‌در ‌حوزه‌ ‌گردشگري ‌و ‌كسب‌وكارهاي ‌روستايي ‌استان ‌چهار ‌محال ‌و ‌بختياري ‌مي‌باشند ‌كه ‌با ‌بهره‌مندي ‌از ‌روش ‌نمونه‌گيري ‌هدفمند ‌و ‌با ‌استفاده ‌از ‌تكنيك ‌گلوله ‌برفي، ‌10 ‌نفر ‌شناسايي ‌شد. ‌به ‌منظور ‌جمع‌آوري ‌اطلاعات: ‌الف) ‌از ‌مطالعات ‌اسنادي ‌اعم ‌از ‌كتب، ‌پايان‌نامه‌ها ‌و ‌مقالات ‌و ‌ب) ‌مطالعات ‌ميداني ‌با ‌بهره‌مندي ‌از ‌ابزار ‌پرسش‌‌نامه ‌استفاده ‌شد. ‌پرسش‌‌نامه ‌بر ‌مبناي ‌چارچوب ‌مفهومي ‌تحقيق ‌طراحي ‌و ‌در ‌اختيار ‌پاسخ‌‌گويان ‌قرار ‌گرفت. ‌به‌ ‌منظور ‌اهميت ‌و ‌وزن‌دهي ‌شاخص‌ها ‌از ‌روش ‌آنتروپي ‌شانون ‌فازي ‌و ‌جهت ‌تعيين ‌اولويت‌بندي ‌مناطق ‌(شهرستان‌هاي ‌ده‌گانه‌ ‌استان) ‌از ‌روش ‌آراس ‌فازي ‌بهره ‌گرفته ‌شد ‌و ‌در ‌نهايت ‌با ‌بهره‌مندي ‌از ‌روش ‌درون‌يابي ‌كريجينگ ‌عمومي ‌در ‌نرم‌افزار ‌ARC ‌GIS، ‌با ‌استفاده ‌از ‌داده‌هاي ‌معلوم ‌(اقامتگاه‌هاي ‌موجود ‌بوم‌گردي) ‌پهنه‌بندي ‌در ‌گستره‌ ‌استان ‌انجام ‌گرفت ‌كه ‌در ‌ادامه ‌با ‌استفاده ‌از ‌فعال‌‌كردن ‌لايه‌ ‌روستاها، ‌امكان ‌استخراج ‌مناطق ‌براساس ‌استعداد ‌آن‌‌ها ‌نيز ‌مهيا ‌گرديد.يافته‌ها: ‌به‌طوركلي ‌نتايج ‌حاصل ‌از ‌وزن‌‌دهي ‌شاخص‌ها ‌با ‌روش ‌آنتروپي ‌شانون ‌فازي ‌نشان ‌داد ‌كه ‌سه ‌شاخص ‌تناسب ‌معماري ‌احياشده ‌در ‌بخش ‌فيزيكي ‌با ‌وزن ‌0.0945، ‌شاخص ‌حداقل ‌آسيب ‌به ‌محيط ‌‌زيست ‌و ‌استفاده‌ ‌بهينه ‌از ‌منابع ‌با ‌محوريت ‌مفاهيم ‌توسعه‌ ‌پايدار ‌در ‌بخش ‌زيست‌محيطي ‌با ‌وزن ‌0.0943 ‌و ‌شاخص ‌تناسب ‌معماري ‌احياشده ‌در ‌بخش ‌زيرساختي ‌با ‌وزن ‌0.926، ‌مؤثرترين ‌شاخص‌ها ‌در ‌شناسايي ‌مناطق ‌بوم‌گردي ‌روستايي ‌استان ‌چهار ‌محال ‌و ‌بختياري ‌مي‌باشند.نتيجه‌گيري ‌و ‌پيشنهادات: ‌نتايج ‌اولويت‌بندي ‌مناطق ‌بوم‌گردي ‌روستايي ‌استان ‌چهار ‌محال ‌و ‌بختياري ‌نشان ‌داد ‌كه ‌روستاهاي ‌شهرستان ‌فارسان ‌با ‌امتياز ‌قطعي ‌0.116 ‌اولويت ‌اول، ‌بروجن ‌با ‌امتياز ‌قطعي ‌0.115 ‌اولويت ‌دوم، ‌شهركرد ‌با ‌امتياز ‌قطعي ‌0.113 ‌اولويت ‌سوم، ‌سامان ‌با ‌امتياز ‌قطعي ‌0.112 ‌اولويت ‌چهارم، ‌كوهرنگ ‌با ‌امتياز ‌قطعي ‌0.109 ‌اولويت ‌پنجم، ‌لردگان ‌با ‌امتياز ‌قطعي ‌0.101 ‌اولويت ‌ششم، ‌اردل ‌با ‌امتياز ‌قطعي ‌0.096 ‌اولويت ‌هفتم، ‌كيار ‌با ‌امتياز ‌قطعي ‌0.095 ‌اولويت ‌هشتم، ‌بن ‌با ‌امتياز ‌قطعي ‌0.094 ‌اولويت ‌نهم ‌و ‌خانميرزا ‌با ‌امتياز ‌قطعي ‌0.087 ‌اولويت ‌دهم ‌را ‌كسب ‌كرده‌اند؛ ‌همچنين ‌نقشه‌ ‌حاصل ‌از ‌سطح‌بندي ‌گستره‌ ‌استان ‌چهار ‌محال ‌و ‌بختياري ‌نشان ‌داد ‌كه ‌روستاهاي ‌موجود ‌در ‌پهنه‌ ‌شمال ‌شرقي ‌استان ‌از ‌نظر ‌فعاليت ‌بوم‌گردي ‌در ‌اولويت ‌بالاتر ‌قرار ‌دارند ‌و ‌هرچه ‌به ‌سمت ‌غرب ‌و ‌جنوب ‌غربي ‌استان ‌حركت ‌مي‌كنيم، ‌روستاها ‌از ‌نظر ‌فعاليت ‌بوم‌گردي ‌در ‌اولويت ‌پايين‌تري ‌قرار ‌مي‌گيرند.نوآوري ‌و ‌اصالت: ‌با ‌توجه ‌به ‌اينكه ‌بوم‌گردي ‌يكي ‌از ‌رويكردهاي ‌قابل ‌توجه ‌در ‌بحث ‌گردشگري ‌مي‌باشد، ‌لذا ‌توجه ‌به ‌اين ‌مقوله، ‌حائز ‌اهميت ‌بوده ‌و ‌در ‌منطقه‌ ‌مورد ‌مطالعه ‌با ‌توجه ‌به ‌توان ‌طبيعي ‌آن ‌ضرورت ‌مي‌يابد. ‌تنوع ‌تكنيك‌هاي ‌مورد ‌استفاده ‌در ‌تحقيق ‌مي‌تواند ‌به ‌عنوان ‌نوآوري ‌اين ‌پژوهش ‌محسوب ‌شود.