عوامل موثر بر قصد مصرف نوشيدني‌هاي شيرين شده در دانش‌آموزان ابتدايي شهر اراك: كاربردي از نظريه رفتار برنامه‌ريزي شده

زمينه و اهداف: مصرف بي‌رويه نوشيدني‌هاي شيرين شده در بين دانش‌آموزان مقطع ابتدايي رو به افزايش است و با پيامدهاي منفي سلامتي به ويژه بروز بيماري‌هاي مزمن در بزرگسالي ارتباط دارد. شناخت پيش‌بيني‌كننده‌هاي كاهش قصد مصرف اين نوشيدني‌ها، طراحي مداخلات موثرتر را ممكن مي‌كند. مطالعه حاضر با هدف تعيين عوامل موثر بر قصد مصرف نوشيدني‌هاي شيرين شده در دانش‌آموزان ابتدايي با استفاده از نظريه رفتار برنامه‌ريزي شده انجام شد. مواد و روش‌ها: اين مطالعه مقطعي-تحليلي بر روي 300 دانش‌آموز مقطع ابتدايي شهر اراك انجام شد. دانش‌آموزان به صورت نمونه‌گيري خوشه‌اي انتخاب شدند. ميزان ليوان/ روز مصرف نوشيدني‌هاي شيرين شده دانش‌آموز و مادران آنها و سازه‌هاي نظريه رفتار برنامه‌ريزي شده جهت تعيين موثرترين سازه‌هاي پيشگويي‌كننده قصد كاهش مصرف نوشيدني‌هاي شيرين شده در دانش‌آموزان با استفاده از پرسشنامه محقق ساخته بررسي شدند و با آزمون رگرسيون خطي تجزيه و تحليل انجام شد. رعايت ملاحظات اخلاقي در تمام مراحل اجراي مطالعه درنظر گرفته شد. يافته‌ها: ميانگين سني دانش‌آموزان 1/26±11/14 سال و ميزان مصرف نوشيدني شيرين آنها 2/59±3/86 ليوان در روز بود. كنترل رفتار درك شده (P 0/001, 0/55=β) و هنجارهاي ‌ذهني‌ (P 0/001, 0/25=β) پيشگويي‌كننده‌هاي قصد كاهش مصرف نوشيدني‌هاي شيرين ‌شده بودند. ‌اين متغيرها توانستند 49٪ واريانس قصد كاهش مصرف نوشيدني‌هاي شيرين شده را پيشگويي كنند. نتيجه‌گيري: نتايج اين مطالعه نشان داد، سازه‌هاي كنترل رفتاري درك شده و هنجارهاي ذهني از تئوري رفتار برنامه‌ريزي شده به طور معني‌داري قصد كاهش مصرف نوشيدني‌هاي شيرين شده را در دانش‌آموزان تبيين كردند. طراحي مداخلات آموزشي كاهش مصرف نوشيدني‌هاي شيرين شده در بين دانش‌آموزان مبتني بر اين تئوري توصيه مي‌گردد.