واكاوي واژه‌پژوهي آيات قرآن در روايات تفسيري امام رضا (عليه السلام) بر اساس روش تحليل متن

يكي از شروط لازم براى فهم مفاد هر كلامى، ازجمله قرآن كريم، آگاهى از معانى كلمات آن است، ازاين‌رو بر مفسر كلام وحي لازم است با بهره‌گيري از روش درست، مفاهيم واژه‌هاي آن را به‌دست آورد؛ چرا كه توجه دقيق به ويژگي‌هاى مفهومى هر واژه قرآنى، نقش كليدي در تفسير درست آيات دارد. بخشي از ميراث تفسيري اهل بيت (عليهم السلام) به اين بخش اختصاص دارد كه با مطالعه آن مي‌توان روش درست معناشناسي واژگان قرآن را به‌دست آورد. اين نگاشته با استفاده از روش تحليل متن‌ و متن‌پژوهي، به بررسي واژه‌پژوهي در روايات تفسيري امام رضا (عليه السلام) پرداخته و به اين نتيجه رسيده است كه امام در واژه‌كاويِ آيات قرآن، مؤلفه‌هاي «تبيين معناي ظاهري مفردات»، «تبيين نكات و اغراض بلاغي كلمات آيات»، «بيان نكات صرفي- نحويِ معنامحور»، «توجه به قرائت‌هاي مختلف»، «توجه به بافت و سياق» و «فرهنگ‌محوري» را مدّ نظر قرار داده‌اند. بنا بر يافته‌هاي پژوهش، امام (عليه السلام) در تبيين مفردات، هم به واژگان‌كاوي لغوي و هم به مفردات‌پژوهي قرآني توجه داشته است. در روايات تفسيري ايشان، «توجه به معناي مجازي واژه و توسعه معنايي»، «گفتمان‌نگري در تبيين واژه» و «اشاره به عدم ترادف» نيز ديده مي‌شود كه حضرت همه اينها را با محوريتِ پاسخ به شبهاتِ وارده و تبيين باورهاي كلامي درست براي مخاطبان مدّ نظر قرار داده‌اند.