روش تفسيري مصطفي مسلم در سوره بقره با تأكيد بر نظريه وحدت موضوعي

در سال‌هاي اخير نگرش موضوعي به تفسير قرآن سرعت بيشتري پيدا كرده و مفسران با هدف دستيابي به معارف نوين، رويكرد كل‌نگري به قرآن و سوره‌ها را اتخاذ كرده‌اند. نظريه وحدت موضوعي نيز با پيش‌فرض موضوع واحد براي هر سوره، به دنبال ارائه تفسيري جامع از آيات قرآن است. در اين ميان، مصطفي مسلم با نگارش «التفسير الموضوعي لسور القرآن الكريم»، اولين تفسير كامل سوره‌هاي قرآن بر پايه وحدت موضوعي را ارائه داد. ميزان موفقيت يا عدم موفقيت وي در عملي ساختن اين شيوه تفسيري و ارزيابي كارآمدي نظريه وي، منوط به مطالعه و بررسي اثر تفسيري ايشان خواهد بود. ازاين‌رو ايده اصلي نوشتار حاضر، نقد و بررسي روش تفسيري مصطفي مسلم در سوره بقره با تأكيد بر نظريه وحدت موضوعي است؛ چه آنكه رهگيري و اثبات وحدت موضوعي در طولاني‌ترين سوره قرآن مي‌تواند مؤيدي بر نظريه مذكور باشد و از حجم مخالفت‌ها با آن بكاهد؛ هرچند يافته‌هاي پژوهش نشان مي‌دهد تفسير موضوعي مصطفي مسلم از كاستي‌هايي مانند تكلف در تعيين محور و مقاطع سوره، عدم حضور نظريه وحدت موضوعي در فرايند تفسير، ابهام و اضطراب در روش و ... رنج مي‌برد و در مجموع وي نتوانسته نظريه وحدت موضوعي مورد نظر خويش را در تفسير عملي سازد.