هويت‌شناسي قاعدۀ «قال، و لم‌يقل، كما قال» و كاركرد آن در تفسير قرآن

«قواعد تفسيري»، دستورالعمل‌هاي كلاني هستند كه براي دستيابي به فهمي موجّه از متن شكل گرفته‌اند. يكي از مهم‌ترين دستورالعمل‌ها در عمليات تفسير، چگونگي كشف دو لايۀ «ژرف‌ساخت و روساخت»، و فرآيندي است كه در روابط «هم‌نشيني و جانشيني» در زنجيره كلمات اعمال شده است. تبيين اين مطلب در زبان‌شناسي ساختارگرا و دستور زبان گشتاري صورت پذيرفته است. حال آيا اين نحوه تحليل در آيات قرآن نيز قابل تطبيق است؟ آيا مستندي درون‌ديني دارد؟ آيا مي‌توان آن را به‌صورت يك «قاعدۀ تفسيري» نشان داد؟ و چگونه مي‌توان از آن استفاده كرد؟در اين مقاله تلاش شده تبيين گردد كه روش تحليل زبان‌شناسانه، اختصاص به متن خاص ندارد و در متن قرآن نيز جاري است، و هم‌چنين مستنداتي از عملكرد ائمه (ع) در استفاده از اين روش ارائه شده و به‌صورت يك قاعدۀ قرآني با عنوان «قاعدۀ قال و لم‌يقل» صورت‌بندي گرديده و نحوه استفادۀ قدم‌به‌قدم از آن در يك نمونه از آيات تطبيق شده است.