بررسي باور به نيكويي خواندن قرآن، بدون فهم معناي ظاهري

بر اساس آموزه‌هاي قرآن و روايات و قواعد زباني، خواندن الفاظ قرآن، حداقل بايد همراه با فهم معناي ظاهري باشد، اما باور به جواز يا ثواب‌داشتن خواندن الفاظ قرآن، بدون فهم معناي ظاهري، يكي از باورهاي عمومي مسلمانانِ غيرعرب‌زبان است. دشواري فراگيري زبان عربي براي عموم مردم، در كنار علاقه به خواندن مستمر قرآن در راستاي عمل به تأكيد قرآن و روايات، مسير شكل‌گيري اين باور را هموار ساخته است. البته تشويق غيرعرب‌زبانان به خواندنِ صِرف الفاظ، با هدف ايجاد ارتباط مستقيم با قرآن در ابتداي يادگيريِ خواندن آن، معقول به‌نظر مي‌رسد، اما به‌معناي جواز تداومِ آن در طول زندگي فرد نيست. اين مقاله براي نخستين‌بار با روش توصيفي- تحليلي، به دنبال بررسي و نقد زمينه‌هاي شكل‌گيري و مؤيدات باور به جواز يا ثواب‌داشتن خواندن الفاظ قرآن، بدون فهم معناي ظاهري آن، در لايه‌هاي زيرين فرهنگ اسلامي است. نتايج اين پژوهش نشان مي‌دهد كه اين زمينه‌ها معمولاً حاصل رسوب ناقص و مبهم مباحثي چون برداشت از روايات، اعجاز قرآن، ترجمه‌ناپذيري قرآن، بايسته‌هاي ارتباط با قرآن، مباحث لغوي و مباحثي از اين دست در ميان عامه مردم است كه به‌عنوان توجيهي براي نفهميدن معناي ظاهري آيات، به آنها استناد شده است.