تاملي در معناي لغوي-تفسيري واژه «كظم»، با استناد به سياق آيات، با رويكرد تحليلي انتقادي

جايگاه هر واژه در قرآن، بر اساس هدفي مشخص و منحصر به خود در بافت و سياقي معنادار تعريف شده است. چنانچه يك معنا براي تمام مشتقات در همه آيات، در جلوه‌اي يكسان به‌كار رود، حاصلي جز دور شدن از مفهوم حقيقي قرآن ندارد. واژه «كظم» در شش آيه در معناي صفت مشبهه و در سه هيأت «كاظم»، «مكظوم» و «كظيم» استفاده شده است. هرچند برخي مفسران، چند معناي خاص را براي اين واژگان ارائه داده‌اند، اما بيشتر ايشان در تفسير اين شش آيه، واژگان مذكور را به‌معناي «فروخوردن خشم» دانسته‌اند، كه اين تفسير سبب ايجاد ابهامات در فهم آيات مي‌شود. در اين پژوهش با درنگ در تمامي معاني واژه «كظم» در فرهنگ عربي و كتب اصيل لغت، تأمل در بافت و سياق آيات و با روش تفسير قرآن به قرآن، اين نكته حاصل مي‌شود كه واژه «كظم» در آيات مختلف از معاني گوناگوني برخوردار است كه در كتب لغت و زبان عربي به آن تصريح شده‌ است. بر اين اساس، مفاهيمي همچون «پنهان شدن، كناره‌گيري و انزواطلبي، محبوس و زنداني شدن، فروخوردن خشم، دشواري در نفس كشيدن و ساكت شدن»، معاني‌اي است كه براي اين واژه در آيات مورد بحث به‌دست آمده است.