بررسي عملكرد دولت و مردم در مقابله با بيماري‌هاي واگيردار در دوره پهلوي اول (مطالعه موردي: بيماري آبله در استان فارس)

زمينه و هدف: يكي از وظايف اصلي دولت‌ها، تأمين بهداشت و سلامت عمومي جامعه است. تحقق چنين امري علاوه بر مسئوليت‌پذيري اركان مختلف دولت و تلاش و هماهنگي آن‌ها براي انجام اين وظيفه، به همكاري و همراهي اقشار مختلف اجتماعي با سياست‌هاي اعمال‌شده از سوي دولت بستگي دارد. يكي از معضلات بهداشتي رايج در ايران كه مسئوليت‌پذيري و همكاري دولت و ملت براي مقابله با آن را ضروري مي‌ساخت، شيوع بيماري‌هاي واگيردار، از جمله آبله بود. از اين رو در پژوهش حاضر عملكرد نهادهاي مختلف دولت پهلوي اول و عامه مردم و ميزان همكاري آن‌ها در مقابله با بيماري آبله در استان فارس مورد بررسي قرار مي‌گيرد. روش: اين مقاله با تكيه بر اسناد منتشرنشده مركز اسناد و كتابخانه ملي و ديگر مستندات و منابع تاريخي و به روش توصيفي ـ تحليلي انجام شده است. ملاحظات اخلاقي: در پژوهش حاضر جنبه‌هاي اخلاقي مطالعه كتابخانه‌اي شامل اصالت متون، صداقت و امانتداري رعايت شده است.يافته‌ها: يافته‌هاي اين تحقيق نشان مي‌دهد در دوره پهلوي اول عليرغم توجه بيش از پيش دولت به بهداشت و سلامت عمومي و ايجاد مراكز ثابت و سيار آبله‌كوبي در مناطق مختلف كشور كه به كاهش قابل توجه مرگ و مير ناشي از بيماري آبله منجر شد، به دليل عدم آگاهي مردم و بي‌اعتمادي آن‌ها به دولت، كمبود بودجه و امكانات بهداشتي و عدم همكاري برخي از كدخدايان و مأموران آبله‌كوب، نتيجه مطلوب در ريشه‌كن ساختن بيماري آبله محقق نشد.نتيجه‌گيري: در دوره پهلوي اول با تصويب و اجراي قانون آبله‌كوبي عمومي و رايگان، ايجاد ايستگاه‌هاي ثابت و سيار آبله‌كوبي در مناطق مختلف كشور و تشويق و تهديد مردم براي كوبيدن آبله كودكان، از ميزان مبتلايان اين بيماري و مرگ و مير ناشي از آن به شدت كاشته شد، اما به دليل فراهم‌نبودن زمينه و امكانات كافي، كمبود آبله‌كوب، عدم همكاري مردم به دليل جهل و ناآگاهي و بي‌اعتمادي به دولت و همچنين عدم همكاري برخي از كدخدايان، حاكمان محلي و مأموران آبله‌كوب، بيماري آبله به طور كامل ريشه‌كن نشد.