مقايسه رويكردهاي گفتمان توسعه سياسي در دوران پهلوي و انقلاب اسلامي

گفتمان‌هاي اصلي ايران در دوران پهلوي و انقلاب اسلامي، گفتمان‌هاي غربي و اسلامي است. در اين دو گفتمان نسبت به شاخص‌هاي توسعه سياسي، ابهام زيادي وجود دارد و اين موضوع تاكنون در چارچوب روش تحليل گفتمان بررسي نشده است. سؤال اصلي، مهم‌ترين وجوه اشتراك و افتراق اين دو گفتمان است. مهم‌ترين وجه افتراق، وجود يا عدم وجود عنصر دين در زنجيره هم‌ ارزي آن­هاست و اينكه با دال‌ هاي مركزي متباين به توسعه سياسي مي‌ نگرند و وجه اشتراك آن دو نيز، قرابت در دال­‌هاي شناور است كه در زنجيره هم‌‌ارزي دو گفتمان،­ معناي متفاوتي مي‌يابند. مقصد نهايي مقاله، مقايسه رويكرد گفتمان‌هاي توسعه سياسي در دوران پهلوي و انقلاب اسلامي مي‌باشد. براي اثبات فرضيه، گفتمان‌‌هاي توسعه سياسي در اين دوران با روش تحليل گفتمان و روش تطبيقي واكاوي گرديد. گفتمان پهلوي بر شاخص‌هاي توسعه سياسي در چارچوب سكولاريسم و گفتمان اسلامي بر اين شاخص‌ها در چارچوب دين تأكيد مي‌نمايد. در گفتمان پهلوي به‌رغم تمايل به الگوهاي غربي توسعه سياسي، به دليل وجود عناصر متضادي چون مشاركت مردمي و استبداد در زنجيره هم­ارزي­، رشد شاخص‌­هاي توسعه سياسي حتي به شكل غربي آن نيز مشاهده نمي­‌شود. اما در گفتمان اسلامي، توسعه سياسي به‌عنوان يك دال شناور در ارتباط با دال مركزي يعني اسلام اصيل، معنايي كاملاً متفاوت پيدا كرد. در اين گفتمان، به دليل عدم وجود نشانه استبداد و همچنين توجه ويژه به مواردي چون مشاركت عمومي، شاخص­‌هاي توسعه سياسي از رشد قابل‌ توجهي برخوردار شده ­اند.