انتقال دو ژن مقاومت Yr5 و Yr15 به برخي از ارقام ايراني گندم نان با استفاده از تلاقي برگشتي به كمك نشانگر

زنگ نواري (زرد)، با عامل قارچي striiformis f. sp. tritici (Pst) Puccinia يكي از مهم‌ترين بيماري‌هاي گندم در اغلب نقاط دنيا به‌حساب مي‌آيد. بهترين روش مقابله با اين بيماري، ايجاد مقاومت ژنتيكي است. ‌عامل اين بيماري خيلي سريع تكامل پيدا مي‌كند و به‌همين دليل مقاومت ناشي از ژن‌هاي بزرگ اثر شناسايي شده براي مقاومت، شكسته شده است. در اين پژوهش ژن‌هايYr5  و Yr15 كه مؤثرترين ژن‌هاي مقاومت در مرحله گياهچه‌اي هستند، با استفاده از روش تلاقي برگشتي به‌كمك نشانگر به ارقام ايراني بهاران، رخشان، ستاره، سيوند، پارسي و امين منتقل شدند. شش پروژه به‌نژادي جداگانه براي انتقال اين ژن‌ها به ارقام ياد شده انجام شد. هر رقم با لاين‌هاي استاندارد 15/6*Avocet‘S’Yr وAvocet‘S’5/6*Yr (والدهاي بخشنده) تلاقي داده شد. نتاج نسل اول (F1) با ارقام ايراني (والدهاي تكراري) تلاقي برگشتي داده شدند. با ژنوتيپ‌يابي 30 بوته تصادفي از نتاج  BC1F1در هر پروژه، ژنوتيپ‌هاي هتروزيگوت حامل ژن مقاومت با استفاده از نشانگر اختصاصي مشخص شد و تلاقي برگشتي دوم صورت گرفت. به طور كلي نتايج اين مطالعه نشان داد كه در هر جمعيت لاين مقاوم در برابر زنگ نواري را مي‌توان با تكرار چند نسل تلاقي برگشتي و يك نسل خودگشني، ايجاد كرد. انتقال ژن‌هاي مقاومت به زنگ زرد و هرمي كردن آن‌ها در ارقام مورد بررسي علاوه بر افزايش احتمال ممانعت از كاهش عملكرد در سال‌هاي اپيدمي اين بيماري و ايجاد مقاومت پايدار، از لحاظ زيست محيطي نيز اثرات مطلوبي خواهد داشت.