شناسايي و بررسي بيان برخي از اعضاي خانواده‌هاي ژني RLP و RLK در ترنسكريپتوم پياز زعفران آلوده به بيماري پوسيدگي فوزاريومي

زعفران (.L Crocus sativus) نه‌تنها يكي از ارزشمندترين محصولات كشاورزي ايران و جهان به‌‌شمار مي‌آيد، بلكه جايگاه ويژه‌اي در بين محصولات صادراتي و صنعتي ايران دارد. تكثير اين گياه از طريق بنه صورت مي‌گيرد از اين‌رو، جلوگيري از آلودگي بنه‌هاي زعفران با بيمارگر‌ها، چالشي مهم براي حفظ كيفيت و عملكرد محصول زعفران است. بنابراين، بررسي سازوكار‌هاي ژنتيكي مربوط به واكنش گياه زعفران به بيمارگر‌هاي قارچي از جمله عامل پوسيدگي فوزاريومي بنه زعفران (Fusarium oxysporum)، بسيار حائز اهميت است. با توجه به اينكه گياهان براي دفاع از خود طيف وسيعي از ژن‌هاي مقاومت را بيان مي‌كنند و در اين بين، نقش ژن‌هاي مربوط به مسير PTI (PTI :Pattern-Triggered Immunity) همانند ژن‌هاي خانواده LysM-RLK در مقاومت به بيمارگر‌ها بسيار مهم است؛ از اين‌رو در اين مطالعه ترنسكريپتوم بنه‌هاي زعفران آلوده به بيمارگر Fusarium oxysporum به منظور شناسايي و بررسي ژن‌هاي متعلق به خانواده‌هاي ژني RLP و RLK، مورد مطالعه قرار گرفت. در مجموع، 45 ژن كدكننده گيرنده‌هاي (Receptors) مسير PTI در ترنسكريپتوم زعفران شناسايي شدند كه از اين تعداد 40 توالي متعلق به خانواده RLP (Receptor-like proteins) و 5 توالي متعلق به خانواده RLK (Receptor-like kinases) بودند. بررسي بيان اعضاي اين خانواده‌هاي ژني نشان داد كه بيشترين بيان به‌ترتيب مربوط به توالي‌هاي Contig-41583 (RLP) و Contig-61879 (RLK) در بافت‌هاي كلاله و پياز زعفران بود. همچنين افزايش بيان معني‌داري اين ژن‌ها در نمونه‌هاي آلوده نسبت به نمونه شاهد مشخص شد. علاوه بر اين، نتايج سنجش بيان ژن‌هاي انتخاب شده (Contig-41583 و Contig-61879) با استفاده از روش qRT-PCR نشان داد كه ژن‌هاي مورد بررسي در تيمار 72 ساعت پس از آلودگي نسبت به تيمار 48 ساعت بيان بالاتري داشته‌اند. يافته‌هاي اين مطالعه نشان مي‌دهد كه پروتئين‌هاي RLK به دليل وجود موتيف LysM عملكردي حياتي در تعامل بين زعفران و بيمارگر دارد. اتصال موتيف LysM به پپتيدوگليكان‌هاي باكتريايي يا كيتين‌هاي ديواره برخي قارچ‌ها و اووميست‌ها سبب تحريك پاسخ‌هاي ايمني گياه مي‌شود. به‎طور كلي، يافته‌هاي اين مطالعه در درك ماهيت اختصاصي روابط بين بيمارگر و گياه حائز اهميت بوده و مي‌تواند در شناخت مسير ايمني PTI مفيد باشد.