ارزيابي تنوع ژنتيكي ارقام و لاين‌هاي اميدبخش گوجه‌فرنگي با نشانگر CBDP

گوجه‌فرنگي دومين محصول محبوب در ميان محصولات سبزي و صيفي در جهان است؛ از اين‌رو شناسايي ميزان تنوع در ژرم‌پلاسم آن به ‎عنوان پيش‌نياز انجام فعاليت‌هاي به ­نژادي اهميت زيادي دارد. هدف از اين مطالعه ارزيابي تنوع ژنتيكي ارقام گوجه‌فرنگي پيشتر كشت‌شده، در حال ­كشت و لاين‌هاي اميدبخش، در ايران بود. براي اين منظور از 20 آغازگر هدفمند ژني مبتني‌بر نواحي CAAT-box (CBDP) استفاده شد. آغازگرها در مجموع 406 قطعه ژنومي را تكثير كردند كه از اين تعداد، 215 باند چندشكل نشان دادند؛ به‌طوري كه ميانگين درصد چندشكلي برابر 51 درصد تعيين شد. ميانگين شاخص محتواي اطلاعات چندشكل (PIC) و قدرت تفكيك (Rp) به‌ترتيب 0.30 و 4.49 برآورد گرديد كه بيانگر كارايي نسبتاً مناسب آغازگرهاي مورد استفاده بود. فاصله ژنتيكي ارقام بر اساس ضريب جاكارد از 0.16 تا 0.540 متغير و ميانگين آن 0.38 برآورد شد. كمترين و بيشترين فاصله ژنتيكي به‌ترتيب در ارقام  Matinو Sana برابر با 0.16 و ارقام Hypeel 303 و 693 برابر با 0.54 بود. تجزيه خوشه‌اي بر اساس ضريب فاصله جاكارد و الگوريتم اتصال همسايگي ارقام را به پنج گروه تقسيم كرد و نتايج حاصل از تجزيه به مختصات اصلي به‌طور نسبي با دندروگرام حاصل از تجزيه خوشه‌اي مطابقت داشت. دو مؤلفه اول فقط 15.04 درصد از كل تغييرات را توجيه كردند. اين پژوهش تنوع ژنتيكي ارقام گوجه‌فرنگي در ايران را تا حدودي پايين ارزيابي كرد، اما آغازگرهاي مورد استفاده مي‌توانند به شكل مناسبي آن‌ها را از هم تفكيك ‎نمايند. بر همين اساس آغازگرهاي CBDP18 و CBDP12 بهترين آغازگرها در تمايز ارقام بودند. با توجه به نتايج اين تحقيق، بر ضرورت توجه و استفاده از منابع ژنتيكي متنوع و توسعه ارقام جديد در توليد محصول گوجه‌فرنگي از يك‌سو و بررسي‌هاي پيش از واردت بذور گوجه‌فرنگي از سوي ديگر براي جلوگيري از آسيب‌پذيري ژنتيكي و وقوع اپيدمي‌هاي خطرناك نظير بيماري‌هاي قارچي تأكيد مي شود.