حدوث جسماني نفس؛ بررسي و مقايسۀ ديدگاه شارحان ملاصدرا

ملاصدرا نفس را در مرحلۀ پيدايش، جسماني و در مرحلۀ بقا، روحاني دانسته است. بعقيدۀ وي، مادۀ جسماني با حركت جوهري، بتدريج مراتب كمال را طي ميكند تا به حد تجرد ميرسد. اين نظريه انقلابي در تاريخ فلسفۀ اسلامي محسوب ميشد. با توجه به اهميت موضوع، شارحان ملاصدرا نيز نسبت به شرح و تبيين جسمانيهالحدوث بودن نفس از منظر ملاصدرا، اهتمام ويژه نموده‌اند و هر يك با توجه به نگرش و دريافت خودشان از موضوع، به شرح و تبيين اين نظريه پرداخته‌اند و همواره اختلاف‌نظرهايي با يكديگر داشته‌اند. بطور كلي، در تشريح معنا و ماهيت حدوث جسماني نفس، شارحان آثار ملاصدرا را ميتوان به سه دسته تقسيم كرد: بعضي منظور از جسماني در اين نظريه را جسم طبيعي دانسته‌اند، برخي جسماني را چيزي كه تعلق شديد به جسم دارد، تفسير كرده‌اند، و گروهي، معناي عامي از جسمانيت را بكار برده‌اند كه شامل جسم طبيعي و موجود مجرد، هر دو ميشود. تشريح ديدگاههاي اين سه گروه و بتبع آن، روشن ساختن معناي حقيقي حدوث جسماني نفس، با روش تحليلي‌ـ‌توصيفي، محور اصلي پژوهش حاضر است.