توصيف و تحليل واژه بست ‎هاي ضميري گروه فعلي ماضي در گويش سه ‎قلعه با رويكرد بهينگي

هدف پژوهش پيش رو توصيف و تحليل واژه ‌بست‌هاي ضميري گروه فعلي ماضي با رويكرد بهينگي در گويش سه ‌قلعه است. گويش سه‌قلعه از گويش‌هاي كهن زبان فارسي واقع در شهرستان سرايان استان خراسان جنوبي مي‌باشد. روش مورد استفاده در اين پژوهش به صورت توصيفي‌-تحليلي است. بدين‌منظور، ۱۰ گويشور مرد، مسن و كم‌سواد به صورت تصادفي انتخاب شده‌اند و داده‌هاي زباني با استفاده از ضبط گفتار و مصاحبه جمع‌آوري شد. سپس، داده‌هاي موردنظر از جمله‌هاي ضبط‌شده استخراج و براساس الفباي آوايي بين‌ المللي آوانگاري و انواع فعل ماضي در اين گويش طبقه‌بندي، توصيف و واژه‌بست‌هاي ضميري آن‌ها تعيين شدند. در گام بعدي، محدوديت هاي به‌كاررفته در پيكرة زباني بر اساس محدوديت‌هاي پشنهادي آندرسن (1994) جهت تعيين جايگاه واژه‌بست استخراج شدند. در نهايت، محدوديت‌هاي استخراج‌شده در تابلوهاي مخصوص نظرية بهينگي توصيف و تحليل شدند. بر اساس تحليل‌هاي انجام‌شده مي‌توان نتيجه گرفت در همة انواع فعل ماضي به غير از فعل ماضي التزامي، محدوديت »حضور واژه‌بست در چپ‌ترين لبه حوزه « Leftmost(cli))) بي‌ رقيب است، اگرچه در فعل ماضي مركب رتبه‌بندي محدوديت‌ها متفاوت با فعل ماضي ساده است. در فعل ماضي التزامي جهت تعيين جايگاه بهينة واژه ‌بست، محدوديت »عدم حضور واژه ‌بست در ابتداي حوزة واجي « (NonInitial(cli)) داراي بالاترين رتبه و تخطي از آن مهلك محسوب مي‌شود. بنابراين رقابت بين محدويت‌ها در اين گويش نشان مي ‌دهد كه واژه‌ بست‌ها جهت ميزبان‌ گزيني در فعل ماضي از هر سه جايگاه استفاده مي‌ كنند كه انعطاف ‌پذيري اين گويش را در مورد واژه ‌بست‌ گزيني در گونة فعل ماضي نشان مي‌دهد.