توصيف دستگاه واجي گويش بوالخيري به روش IPA

شهرستان تنگستان استان بوشهر، داراي دو بخش مركزي و دلوار است. روستاي بوالخير، مركز دهستان بوالخير از بخش دلوار است. گويش بوالخيري گونه‌ اي از گويش تنگسيري (تنگستاني) است. در اين مقاله به توصيف و بررسي دستگاه واجي اين گويش پرداخته مي‌شود. براي برپايي شالودۀ اين پژوهش (پيكرۀ زباني)، از روش مصاحبه با گويشوران، ضبط گفتار و آوانگاري فايل هاي صوتي آن ها استفاده مي‌شود. روش انجام اين پژوهش تركيبي از روش‌هاي ميداني و توصيفي - تحليلي با ابزار كتابخانه‌ اي است و داده ‌هاي مورد نياز از همين روش ها و به كمك الفباي آوانگاري بين‌ المللي (IPA) به ترتيب، جمع‌ آوري، بررسي و توصيف مي‌شوند. در اين پژوهش واج آرايي، توزيع و ويژگي هاي همخوان ها و واكه ها، فرايندهاي واجي و ساختمان هجا بررسي و واكاوي مي‌شود. بر اساس شواهد به دست آمده، اين گويش 25 همخوان و 9 واكه (6 ساده و 3مركب) دارد. همخوان ‌هاي اين گويش همگي از نوع ششي هستند. اين گويش، دو همخوان /w, ŋ/ را بيش‌تر از فارسي معيار دارد. ساختمان هجا در اين گويش به سه دستۀ (سبك، سنگين، فوق سنگين) از نظر وزن هجا تقسيم مي ‌شود. براي اجماع انواع هجاها و آرايش واجي در اين گويش مي توان فرمول كلي cv(:)(c(c)) را بيان كرد. در اين گويش همۀ هجاها با همخوان آغاز مي ‌شوند، خوشۀ آغازين وجود ندارد و واژگان همانند فارسي معيار به بيش‌تر از دو همخوان ختم نمي شوند. فرايندهاي واجي همگوني، ناهمگوني، حذف، افزايش، قلب و ابدال در اين گويش ديده مي‌شوند و از پرتكرارترين آن‌ها مي‌توان به ابدال و حذف اشاره كرد كه گاهي به صورت توأمان ديده مي ‌شوند.