الگوريتم‌هاي معقول و متعارف و تقويت نظريۀ قابليت انتساب مسئوليت مدني هوش مصنوعي

بحث از مسئوليت مدني ناشي از زيان‌هاي الگوريتمي، كه بيشتر با عنوان مسئوليت مدني يا مسئوليت برخاسته از كاربرد هوش مصنوعي بررسي شده است، در ادبيات حقوقي نوپاست. الگوريتم‌هاي متفكر به‌دليل ويژگي‌هاي منحصربه‌فرد خودآموزي، تصادفي‌بودن، پيش‌بيني‌ناپذيري و خودمختاري، درصورت بروز ضرر و زيان، نظام مسئوليتي ويژه‌اي مي‌طلبند. نظريۀ عمومي قابليت انتساب مي‌تواند در چنين موارد نوپديدي راهگشا باشد؛ وانگهي دردست‌داشتن معيار و استانداردي شفاف و عمل‌گرايانه براي مقايسۀ الگوريتم زيانبار با ديگر موارد مشابه، براي تعيين متعارف عمل‌كردن آن، با چالش‌هايي همراه است. تعيين حدود و ثغور مفهوم الگوريتم‌هاي متعارف، به لحاظ ناشناخته‌بودن و پيچيدگي‌هاي ذاتي آن‌ها، لازم است. اين پژوهش با بررسي موانع موجود، بازشناسي الگوريتم‌هاي معقول و متعارف را با معياري تركيبي دنبال مي‌كند، معياري كه ضمن ايجاد انگيزه براي فضاهاي فنّاورانه و نوآور، جبران خسارات زيان‌ديدگان، بهبود سطح ايمني الگوريتم‌ها و انعطاف‌پذيري شايسته براي مواجهه با نسل‌هاي جديدي از فنّاوري را تحقق بخشد. بازخواني نظريۀ قابليت استناد عرفي در وادي الگوريتم‎هايي با كارايي متعارف و معقول و نيز متناسب‌سازي اين انديشۀ جهان‌شمول، در برخورد با زيان‏هاي برخاسته از كاربرد الگوريتم‏هاي متفكر، برآيند اصلي تلاش نويسندگان در اين نوشتار است.