حمايت از ايده در حقوق مالكيت فكري؛ چالش‌‌ها و ضرورت‌‌ها

ايده و طرح اوليه علاوه‌بر اين‌كه خود نتيجه و زاييدۀ ذهن و قوۀ خلاّقۀ بشر است، در شكل‌گيري آفرينش‌هاي فكري در هر دو حوزۀ ادبي و هنري و صنعتي نقشي سازنده دارد. با اين‌كه در يك نظام حقوقي توسعه‌يافته و عادلانه، حمايت از ايده ضروري به نظر مي‌رسد، اما حمايت از آن در چهارچوب حقوق مالكيت فكري با چالش‌هاي نظري جدي روبه‌روست. ايده نه‌تنها از گسترۀ حمايتي مقررات ملي و بين‌المللي مالكيت فكري خارج است، بلكه از لحاظ نظري نيز حمايت از آن و اعطاي انحصار مالكانه به ايده‌پردازان توجيه‌پذير و بدون چالش نيست. در اين پژوهش، از يك‌سو ضمن بررسي سير تاريخي اهميت و جايگاه ايده در شكل‌گيري و رونق صنعت فيلم‌سازي و سينماي ايالات متحده ضرورت حمايت از ايده‌پردازان در راستاي تشويق و گسترش فعاليت‌هاي خلاقانه تبيين شده و از ديگرسو، امكان‌نداشتن حمايت از ايده از حقوق مالكيت فكري در چهارچوب و رويكرد سه نظريۀ حقوق طبيعي، نظريۀ ابزارگرايانۀ حقوق مالكيت فكري و نظريۀ تحليل اقتصادي تحليل مي‌شود. برآيند آن ضرورت و اين چالش، شكل‌گيري نظام حقوقي ايده با رويۀ قضايي امريكاست كه از ايده‌پردازان در قالبي متفاوت و جداي از حقوق مالكيت فكري و بدون اعطاي انحصار مالكانه حمايت مي‌كند. درك مباني اين ضرورت‌‌ها و چالش‌ها و آشنايي با نظام حقوق ايده و اهداف آن مي‌تواند سرآغازي براي حمايت از ايده‌پردازان در كشور ايران و براساس ظرفيت‌هاي اين حوزه از حقوق باشد.