سنجش اثر توسعه مالي بر رشد اقتصادي در ايران: آزمون فروض پاتريك

يكي از مهم‌ترين مسائل در مديريت اقتصاد كلان، تحليل عوامل مؤثر بر رشد اقتصادي است. اين پژوهش به سنجش اثر توسعه مالي بر رشد اقتصادي ايران و آزمون فروض پاتريك در بازه زماني ۱۳۹۸- ۱۳۵۷ پرداخته‌است. سؤالات اصلي پژوهش عبارتند از: ۱) متغيرهاي مؤثر در شاخص توسعه مالي ايران و وزن اثرگذاري آنها چيست و آيا توسعه مالي در ايران بانك-محور است يا بورس-محور؟ ۲) اثركوتاه‌مدت و بلندمدت شاخص توسعه مالي بر رشد اقتصادي ايران و سرعت تعديل به رابطه بلندمدت چگونه‌است؟ ۳) رابطه علّيت ميان توسعه مالي و رشد اقتصادي ايران تقاضا-محور است يا عرضه-محور؟ به اين منظور ابتدا شاخص توسعه‌ مالي جامع با استفاده از چهار متغير شامل حجم نقدينگي، اعتبارات بانكي تخصيص‌يافته به بخش خصوصي، ارزش معاملات بازار سرمايه و حجم سپرده‌هاي بانكي به ‌روش تحليل عاملي ساخته شده است. سپس رابطه كوتاه‌مدت و بلندمدت با استفاده از مدل خودرگرسيوني با وقفه‌هاي ‌توزيعي محاسبه و با استفاده از آزمون علّيت گرنجر، فروض پاتريك در مورد رابطه علت و معلولي توسعه مالي و رشد اقتصادي ايران بررسي شد. در نهايت نيز سرعت اصلاح خطاهاي كوتاه‌مدت با استفاده از مدل تصحيح خطا تحليل شده است. نتايج نشان مي‌دهند كه ميزان اثر متغير حجم سپرده‌هاي بانكي بر شاخص توسعه مالي، بيشتر از ساير متغيرهاي مالي است. همچنين شاخص توسعه مالي در كوتاه‌مدت و بلندمدت رابطه مثبت با رشد اقتصادي دارد. آزمون فروض پاتريك نيز ديدگاه راهبري تقاضا را كه به معناي علّيت از رشد اقتصادي به توسعه مالي است را تأييد مي‌كند.