تجزيه و تحليل رشد بهره‌وري كل عوامل توليد بخش كشاورزي در كشورهاي منتخب عضو سازمان كنفرانس اسلامي

اهميت رشد بهره‌وري كشاورزي در رشد اقتصادي بلندمدت كشورها از يك طرف و بالابودن سهم بخش كشاورزي در اقتصاد كشورهاي اسلامي از طرف ديگر، اهميت تحليل رشد بهره‌وري كشاورزي كشورهاي اسلامي را بيشتر نشان مي‌دهد. مقاله حاضر با هدف تحليل رشد بهره‌وري كل عوامل توليد كشاورزي كشورهاي اسلامي در دوره 2019-1995 انجام شده است. در اين راستا، از مدل رشد سولو و تكنيك داده‌هاي تلفيقي استفاده شد. بر اساس نتايج، تابع توليد كاب-داگلاس به عنوان بهترين فرم تابعي انتخاب گرديد. همچنين، متغيرهاي كود، سطح زيركشت، موجودي سرمايه و اشتغال بخش كشاورزي اثر مثبت و معناداري بر توليدكشاورزي كشورهاي اسلامي دارند. به علاوه، تغييرات رشد بهره‌وري كشاورزي كشورها در سه گروه 1) با كمترين درجه توسعه يافتگي، 2) با درآمد متوسط 3) صادركننده نفت بررسي شد. متوسط تغييرات رشد بهره‌وري كشاورزي گروه اول تا سوم به ترتيب، 4%-، 0.8% و 0.6% مي‌باشد. منفي بودن رشد بهره‌وري گروه اول نشاندهنده در راستاي توسعه پايدار نبودن بخش كشاورزي گروه مذكور است. گروه سوم نيز به دليل تمركز بر نفت رشد بهره‌وري كشاورزي پايين‌تري نسبت به گروه دوم دارند. همچنين تغييرات رشد بهره‌وري كشاورزي توگو، نيجر، كامرون، مصر، اردن، ايران و امارات منفي است كه نشان‌دهنده مسير ناپايدار توسعه بخش كشاورزي اين كشورها است. پيشنهاد مي‌شود براي ارتقاي رشد بهره‌وري و توسعه پايدار كشاورزي كشورهاي اسلامي بر نوآوري‌هاي تكنولوژيكي تمركز شود. همچنين با توجه به اهميت بالاي نيروي كار در توليدات كشاورزي، به منظور بهبود بهره‌وري پايدار بخش كشاورزي دولت‌ها سرمايه‌گذاري در سرمايه انساني را افزايش دهند.