جفت‌ شدگي يا جداسازي رابطه انتشار CO2 مرتبط با انرژي و رشد اقتصادي: شواهدي از كشورهاي منتخب خاورميانه

آلودگي محيط‌زيست يك تهديد جدي براي توسعه پايدار كشورهاي خاورميانه به‌ويژه ايران مي‌باشد. لذا در اين مقاله جفت‌شدگي يا جداسازي رابطه انتشار CO2 مرتبط با انرژي با رشد اقتصادي در ۶ كشور خاورميانه در دوره 2019-1990 تحليل گرديد. ابتدا با روش شاخص ميانگين لگاريتمي ديويژيا (LMDI)، مكانيسم‌هاي پيشران انتشار CO2 كمي‌سازي و سپس به عوامل ضريب انتشار CO2، شدت انرژي، فعاليت اقتصادي و جمعيت تجزيه شد. يافته‌هاي وضعيت جداسازي با استفاده از مدل تاپيو نشان مي‌دهد جمعيت و فعاليت‌ اقتصادي پيشران‌هاي اصلي انتشار CO2در ۶ كشور منتخب خاورميانه بوده‌اند. نتايج تحليل كشش جداسازي نشان داد ايران در دوره‌هاي 1999-1990 و 2019-2015 در وضعيت جداسازي ضعيف بوده؛ يعني افزايش همزمان رشد اقتصادي و انتشار كربن البته با رشد اقتصادي سريع‌تر؛ اما در دوره 2014-2000 وضعيت جفت‌شدگي در حال گسترش شكل گرفته كه بيانگر افزايش انتشار كربن در كنار رشد اقتصادي است. امارات و عربستان در سال‌هاي اخير به يك وضعيت ايده‌آل رسيده‌اند. اين دو كشور از وضعيت جداسازي منفي و جفت‌شدگي در حال گسترش به حالت جداسازي قوي تغيير وضعيت داده‌اند كه در آن رشد اقتصادي همراه با كاهش انتشار كربن بوده است. كويت و تركيه در سه دهه اخير در وضعيت‌هاي جداسازي ضعيف و منفي در حال گسترش بوده‌اند كه در آن رشد اقتصادي با افزايش انتشار كربن همراه بوده. مصر نيز ابتداي دوره با وضعيت جداسازي ضعيف و سپس به وضعيت جداسازي منفي در حال گسترش تغيير يافته است.