خاندان سام در ميان افسانه و واقعيت

اين مقاله پژوهشي است در ريشهٔ اختلافات خاندان رستم با حكومت مركزي كيانيان در بلخ. اگرچه در شاهنامه، خاندان زال و رستم مخالف مسلك زرتشت معرفي مي‌شوند و مخالفت آنها با حكومت گشتاسپ نيز بنا بر دلايل ديني جلوه‌ مي‌كند، ولي وجود ناآرامي‌هاي سياسي در منطقۀ سيستان يا سكستان قديم اين فرض را مطرح مي‌كند كه كشمكش ميان خاندان سام و خانوادهٔ گشتاسپ ريشه‌‌اي سياسي داشته است و مسئلهٔ اختلاف ديني و آييني نيز بخشي از همين جدال قدرت است، بدين معني كه اگر داعيۀ استقلال سياسي و قدرت‌مداري امارت سيستان مطرح نبود، اختلافات ديني نمي‌توانست انگيزه‌بخش صف‌آرايي خاندان‌هايي باشد كه جدال آنها در بخش‌هاي مهمي از حماسهٔ ملي به‌ويژه داستان رستم و اسفنديار بازتاب يافته است.