تبيين جلوه‌هايي از مؤلفه‌‎هاي سلوك اخلاقي در كتب ادعيه

كتب ادعيه و مناجات‌ مأثور كه از معصومين (ع) صادر شده‌اند، سرشار از معارف ناب و مضامين عالي اخلاقي و عرفاني هستند. اين ادعيه كه متكي بر آيات قرآني و ملهم از آن هستند، جايگاه واقعي انسان در برابر خالق را به تصوير كشيده و مسير صحيح عبوديت و راه سعادت و قرب الهي را نمايان مي‌سازند. آگاهي از اصول و مباني اخلاق اسلامي، حركت در مسير سعادت را براي انسان تسهيل مي‌كند. با تأمل و دقت در تعابير و محتواي ادعيه، مي‌توان بخشي از مفاهيم اساسي اخلاق و جلوه‌هايي از مؤلفه‌هاي سلوك اخلاقي را بازشناخت. پژوهش حاضر كه با هدف استخراج برخي از مؤلفه‌هاي سلوك اخلاقي انجام شده است، ضمن بازتعريف فضائل و رذائل اخلاقي، آنها را در شش حوزه ارتباطي انسان يعني: ارتباط او با خدا، معاد، مواهب دنيوي، خود، ديگران و آينده طبقه‌بندي و تحليل كرده است. تأثير ملكات نفساني و رفتارهاي نيك و بد بر سرنوشت آدمي و لزوم شناسايي و كاربست آن‌ها در زندگي با استفاده از غني‌ترين منابع، اهميت اين موضوع را بيشتر روشن مي‌سازد. اين پژوهش كه به شيوۀ كتابخانه‌اي و از طريق توصيف و تحليل محتوا صورت پذيرفته، نشان مي‌دهد كه گزاره‌هاي اخلاقي در متن دعاها از جايگاه والايي برخوردارند و جلوه‌هايي از مضامين اخلاقي در بستر طلب و درخواست و با هدف كسب فضائل و دفع رذائل در ميان عبارات ادعيه به چشم مي‌خورد.