مؤلفه هاي هـوش اخلاقـي در صحيفه سجاديّه (دعاي مكارم الاخلاق)

برخورداري انسان از اعتقادات پايدار اخلاقي، رفتار بر پايه هنجارها و پذيرش مسئوليت كارهاي خويش، در نزد روان‌شناسان، به عنوان هوش اخلاقي ياد شده كه مؤلفه‌ها و اصولي را براي آن بيان كرده‌اند. اين موضوع، پيش‌تر در آموزه‌هاي ديني به شكلي متفاوت طرح شده است. در كنار ديگر منابع مكتوب ديني، صحيفه سجاديّه با عرضه مباحث اخلاقي در قالب دعا، منبعي براي كاوش پيرامون هوش اخلاقي مي‌باشد. (روش و هدف:) جستار حاضر، با بهره‌گيري از روش توصيفي تحليلي، به دنبال دست‌يابي به مؤلفه‌ها و اصول هوش اخلاقي در دعاي مكارم الاخلاقِ اين كتاب شريف است. (يافته‌ها:) در همين راستا، مفهوم و مؤلفه‌هاي هوش اخلاقي از نگاه روان‌شناسان مورد بررسي قرار گرفته و وجوه مشترك اين ديدگاه‌ها استخراج و عرضه شد. وجوه مورد نظر، در چارچوب هوش اخلاقي و در دعاي مكارم الاخلاق، پي‌جويي و گردآوري گرديد. ( نتايج:) حاصل اين كه شش مؤلفه در اين دعا بيان شده، شامل:«1درست‌كاري، راستي و صداقت در نيّت، گفتار و رفتار ؛ 2خدمت‌رساني و گره‌گشايي، با عبارت برادريِ مردم ؛ 3گذشت و چشم‌پوشي و خوبي كردن به ديگران در برابر بدي آنان ؛ 4قدرشناسي و سپاس‌گزاري براي ايجاد و ثبيت رفتارهايي محترمانه با ديگران؛ 5احترام و ارزش‌گذاري براي انسان‌ها؛ 6رعايت عدالت و انصاف، چنان‌كه انسان‌ها در جامعه‌اي با هوش اخلاقي بالا، نه ظلم مي‌كنند و نه، مورد ظلم قرار مي‌گيرند». (نوآوري:)بررسي هم‌زمان هوش اخلاقي در منابع روان‌شناسي و ديني، بازنمايي اين موضوع در دعاي مكارم الاخلاق و نيز، دست‌يابي به وجوه شش‌گانه مشترك نظريه هوش اخلاقي، از نوآوري‌هاي پژوهش حاضر تلقّي مي‌گردد.