ارزيابي آسيب‌پذيري خانوارهاي روستايي حوضه آبخيز تجن در برابر سيلاب

در مديريت خطر سيل، شناخت و آگاهي از آسيب‌پذيري جوامع محلي از اهميت بسزايي برخوردار است. بنابراين هدف تحقيق حاضر، ارزيابي آسيب‌پذيري خانوارهاي روستايي ساكن در حوضه آبخيز تجن (استان مازندران) در برابر سيلاب بود. جامعه آماري اين مطالعه، 44014 خانوار روستايي حوضه آبخيز تجن بود و اطلاعات موردنياز پژوهش از 257 خانوار جمع‌آوري شد. آزمودني‌ها به روش نمونه‌گيري طبقه‌اي چند مرحله‌اي انتخاب شدند. به منظور ارزيابي آسيب‌پذيري؛ سه مؤلفه ميزان مواجهه، حساسيت و ظرفيت سازگاري مورد سنجش قرار گرفت. بر اساس تحليل خوشه‌اي، خانوارهاي روستايي موردمطالعه در سه گروه داراي آسيب‌پذيري كم، متوسط و شديد قرار گرفتند. از نظر شاخص‌هاي ميزان مواجهه و حساسيت تفاوت معني‌داري بين سه گروه مذكور و جود داشت اما از نظر ظرفيت سازگاري تنها از بعد سرمايه‌هاي فيزيكي، مالي و طبيعي ميان گروه داراي آسيب‌پذيري شديد با ساير گروه‌ها تفاوت معني‌داري مشاهده شد. به علاوه، نتايج تحليل واريانس نشان داد كه ميزان آسيب‌پذيري خانوارهاي روستايي ساكن در شرق حوضه آبخيز تجن بيشتر از ساكنان ساير نواحي بود. در نهايت برخي پيشنهادها و راهبردهاي عملياتي براي كاهش آسيب‌پذيري خانوارهاي روستايي منطقه موردمطالعه از سيل ارائه شده است.